1960 tarihli nüfus araştırmasının işaret ettiği 13 Kasım tarihi geldi

Avusturyalı fizikçi Heinz von Foerster ve meslektaşlarının 1960 yılında Science dergisinde yayımladığı matematiksel modelleme, dünya nüfusunun 13 Kasım 2026 tarihinde kritik bir eşiğe ulaşacağını öngörmüştü. Sosyal medyada yeniden gündeme gelen bu çalışma, nüfus artış hızının aynı ivmeyle devam etmesi durumunda insan sayısının teorik olarak sonsuza ulaşacağını ve dünyanın yaşamı sürdüremeyeceğini savunuyordu.

Araştırmacılar, son iki bin yıla ait dünya nüfusu verilerini analiz ederek bir büyüme eğrisi oluşturmuştu. Bu modele göre nüfusun iki katına çıkma süresi giderek kısalıyordu. Çalışmanın başlığı olan 'Kıyamet: 13 Kasım 2026 Cuma' ifadesi, o dönemde büyük yankı uyandırmıştı. Belirlenen tarihin, araştırmacı von Foerster'in 1911 doğumlu olması sebebiyle 115. yaş gününe denk gelmesi dikkat çeken bir detay olarak kaydedildi.

Bilim dünyasındaki güncel değerlendirmelere göre, söz konusu çalışma dünyanın fiziksel olarak yok olacağını kanıtlayan bir kehanet değil, kontrolsüz nüfus artışının tehlikelerine dikkat çekmek amacıyla kurgulanmış matematiksel bir senaryoydu. Von Foerster ve ekibinin amacı, dönemin nüfus artış hızının sürdürülemez olduğunu vurgulamaktı.

1960'lı ve 1970'li yıllarda benzer endişeleri taşıyan başka çalışmalar da yayımlanmıştı. Biyolog Paul Ehrlich'in 1968 tarihli 'Nüfus Bombası' kitabı kitlesel kıtlık riskine, 1972 tarihli 'Büyümenin Sınırları' raporu ise kaynak tüketimi ve nüfus artışının uzun vadeli sonuçlarına odaklanmıştı.

Zaman içerisinde dünya nüfus yapısının, erken dönem modellerin varsayımlarından farklılaştığı gözlemlendi. Eğitim seviyesinin yükselmesi, sağlık hizmetlerinin gelişmesi ve yaşam koşullarının iyileşmesiyle birlikte birçok ülkede doğum oranlarının düşmesi, 'sınırsız nüfus artışı' senaryosunun gerçekleşmesini engelledi.