Anayasa Mahkemesi kamulaştırma bedeli ödenmeyen taşınmazlar için ihlal kararı verdi

Anayasa Mahkemesi, Malatya Şeker Fabrikası'nın kuruluşu aşamasında 1954 yılında kamulaştırılan bir taşınmaza ilişkin yaklaşık 70 yıl sonra yargıya taşınan uyuşmazlıkta mülkiyet hakkı ihlali kararı verdi. Yüksek Mahkeme, derece mahkemelerinin kamulaştırma bedelinin ödenip ödenmediğini araştırmadan, davayı yalnızca 10 yıllık hak düşürücü süre gerekçesiyle reddetmesini Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkına aykırı buldu.

Uyuşmazlık, 1954 yılında Malatya Şeker Fabrikası'nın inşası için kamulaştırılan arazinin eski maliklerinin mirasçıları tarafından başlatıldı. Mirasçılar, kamulaştırma yapılmasına rağmen murislerine veya kendilerine kanunen ödenmesi gereken bedelin hiçbir zaman ulaşmadığını ileri sürdü. Hak sahipleri, iddialarını desteklemek amacıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Türkiye İş Bankası'ndan temin ettikleri, ödeme yapıldığına dair kayıt bulunmadığını gösteren resmi belgeleri yargılama sürecinde dosyaya sundu.

Derece mahkemeleri, başvurucuların sunduğu banka kayıtlarını ve esaslı ödeme iddialarını incelemeksizin, kadastro tespitinin kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıldan fazla süre geçtiği gerekçesiyle davayı reddetmişti. Kararın kesinleşmesinin ardından bireysel başvuruda bulunan mirasçılar için Anayasa Mahkemesi, kamulaştırmanın temel şartının taşınmazın gerçek karşılığının peşin ve nakden ödenmesi olduğunu hatırlattı.

Yüksek Mahkeme, başvurucuların sunduğu banka belgelerinin dava sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikte olduğuna dikkat çekti. Bu deliller araştırılmadan sadece sürenin dolduğu gerekçesiyle davanın reddedilmesinin, vatandaşın üzerine orantısız bir külfet yüklediğine ve mülkiyet hakkını çiğnediğine hükmetti.