Antalya'daki uzay kongresinde enkaz sorununa karşı çözüm yolları tartışıldı

Antalya'da düzenlenen 77'nci Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) kapsamında gerçekleştirilen 'Uzay Sürdürülebilirliği ve Radyasyon Direnci' oturumunda, artan uzay faaliyetlerinin beraberinde getirdiği enkaz sorunu ve uyduların güvenilirliğini artırma yöntemleri tartışıldı. Panelde, radyasyona dayanıklı elektronik sistemlerin geliştirilmesi ile yörüngede bakım ve onarım hizmetlerinin sunulmasının, yeni enkaz oluşumunu ve teknik arızaları azaltmada kritik öneme sahip olduğu vurgulandı.

Oturuma Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü'nden (CERN) Enrico Chesta, İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü Lozan (EPFL) Uzay Merkezi İcra Direktörü Emmanuelle David, İsviçre Federal Dışişleri Bakanlığı'ndan Gregoire Hauser ve ClearSpace CEO'su Luc Piguet katıldı. Uzmanlar, uzay enkazı problemini bilimsel, teknolojik ve uluslararası politika boyutlarıyla değerlendirdi.

CERN adına konuşan Enrico Chesta, uydu güvenilirliğinin enkaz oluşumunu engellemede temel bir unsur olduğunu belirtti. Mevcut veriler ışığında fırlatılan uyduların yaklaşık yarısının kullanım ömrü tamamlanmadan teknik sorunlarla karşılaştığını ifade eden Chesta, bu sorunların bir kısmının uzay radyasyonundan kaynaklandığını dile getirdi. Chesta, uygun bir radyasyon direnci stratejisi uygulanması durumunda, hem kalıcı hem de geçici teknik sorunların yaklaşık yüzde 10'unun önlenebileceğini kaydetti.

Chesta, uyduların radyasyon ortamını tanımanın önemine değinerek, düşük maliyetli ve düşük güç tüketen 'Space RADMON' teknolojisinin küçük uydularda kullanılabileceğini belirtti. Bu teknolojinin, uyduların kullanım ömrünün sonuna yaklaştığı anı öngörmeye ve güneş fırtınaları sırasında uyduları güvenli moda geçirerek korumaya yardımcı olabileceği ifade edildi.

ClearSpace CEO'su Luc Piguet ise uzay enkazı sorununun, bakım ve servis altyapısından yoksun bir endüstrinin yan etkisi olduğunu savundu. Havacılık, karayolu ve denizcilik sektörlerindeki bakım, onarım ve yakıt ikmali gibi hizmetlerin uydu operasyonlarına da kazandırılması gerektiğini belirten Piguet, bu alandaki eksikliğin enkaz artışına yol açtığını vurguladı.