Avrupa Birliği çocukları korumak için dijital platformlara yaş sınırı getiriyor

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, çocukları sanal medyanın olumsuz etkilerinden korumak amacıyla hazırlanan 'AB Çocuk Yasası' (EU Kids Act) tasarısının detaylarını açıkladı. Perşembe günü resmi olarak yayımlanması beklenen düzenleme; sosyal medya platformları, video paylaşım uygulamaları, yapay zeka sohbet robotları ve çevrimiçi oyunları kapsayan geniş bir dijital güvenlik çerçevesi sunuyor.

Yasa tasarısına göre, 13 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarına erişimi tamamen yasaklanacak. 13 ile 15 yaş arasındaki çocukların ise yalnızca ebeveyn denetiminde açılabilen, özellikleri sınırlandırılmış ve günlük kullanım süresi en fazla bir saatle kısıtlanmış 'mini hesaplar' üzerinden platformlara erişimine izin verilecek. Düzenleme kapsamında teknoloji şirketlerinin, kullanıcıyı ekrana bağlayan 'sonsuz kaydırma' ve bağımlılık yaratan bildirim gibi yazılımsal özellikleri devre dışı bırakması zorunlu hale getirilecek.

Tasarıda öngörülen 'tasarımdan itibaren güvenli' (safe by design) ilkesi uyarınca, platformların çocuklar için güvenli olduğunu ispat yükümlülüğü doğrudan teknoloji şirketlerine devredilecek. Kuralları ihlal eden şirketlere, küresel gelirlerinin yüzde altısına kadar ulaşabilecek para cezaları uygulanması öngörülüyor. Düzenleme; eğitim kurumları, kamu otoriteleri ve sanayi kullanımı için tasarlanan yapay zeka sistemlerini kapsam dışında tutuyor.

Brüksel'in bu adımı atmasındaki temel gerekçelerden biri, üye ülkeler arasındaki yetki karmaşası olarak gösterildi. Fransa, Yunanistan, Almanya ve İspanya gibi ülkelerin ulusal düzeyde farklı kısıtlama planlaması, AB pazarında bölünme riski yarattığı için tüm birlik genelinde tek tip bir standart oluşturulması hedefleniyor. Tasarının kapsamı, İspanya ve Hollanda'nın çağrılarıyla çocukların zihinsel sağlığını etkileyebilecek yapay zeka sistemlerini de içerecek şekilde genişletildi.

Düzenlemenin yaş sınırları konusunda farklı değerlendirmeler yapıldığı belirtildi. Bazı kaynaklar uzman heyetlerin 13 yaş altı tam yasak önerisini temel aldığını aktarırken, Fransa'nın 15 yaş sınırında ısrar ettiği ifade edildi. Son açıklamalarda ise 13 yaş altı için tam yasak, 15 yaş altına ise kişisel hesap açma engeli ve kısıtlı erişim modeli üzerinde mutabık kalındığı bildirildi.