Ayasofya'nın altında Roma döneminden kalma devasa altyapı sistemi bulundu

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, İstanbul İş Sanat bünyesinde düzenlenen 'İstanbul Sohbetleri' programında Ayasofya'nın arkeolojik katmanları ve alt yapısı hakkında bilgiler verdi. Diker, Romalıların yapının altına metro ağını andıran devasa bir altyapı sistemi inşa ettiğini, bu sistemin yağmur sularının tahliyesi, sel riskinin önlenmesi ve şehrin su şebekesinin dağıtımı için kullanıldığını belirtti.

Yürütülen kazı çalışmaları kapsamında Ayasofya'nın altındaki tünellerde önemli ilerlemeler kaydedildiğini ifade eden Diker, 2025 yılının şubat ayından bu yana devam eden çalışmalarda yaklaşık 3 bin ton çamur ve moloz çıkarıldığını kaydetti. Sarayburnu'ndan Küçük Ayasofya'ya kadar uzanan ana arter Roma Caddesi'nin 170 metrelik kısmının temizlendiğini ve daha önce ulaşılamayan alanların gün yüzüne çıkarıldığını bildirdi.

Ayasofya'nın mimari tarihine değinen Diker, mevcut yapının üçüncü Ayasofya olduğunu vurguladı. İlk Ayasofya'nın 5. yüzyılda bir yangın sonucu yok olduğunu, ikinci yapının ise Nika ayaklanmasında yıkıldığını aktaran Diker, bugünkü yapının bu süreçlerin ardından inşa edildiğini söyledi. İlk yapının, mevcut yapının yaklaşık 2 metre 30 santimetre altında, grovak adı verilen sert ve koyu renkli bir kaya türü üzerine kurulu olduğunu belirtti.

Arkeolojik çalışmaların geçmişine de değinen Diker, 1935-1936 yıllarında Alman Arkeoloji Enstitüsü ve ABD'den gelen ekipler tarafından başlatılan kazıların günümüzde devam ettiğini ifade etti. Roma Caddesi'nin üst kısmının ilk olarak Alman arkeolog Alfons Maria Schneider tarafından belgelendiğini belirten Diker, Bilim Kurulu olarak şu an bu caddenin alt kısmındaki çalışmaların sürdüğünü dile getirdi.

Tünellerin geniş bölümlerinin ziyarete açılabilmesi için özel bir teşhir projesi hazırlandığını kaydeden Diker, Ayasofya'nın sadece bir mabet değil, aynı zamanda şehrin su dağıtımını sağlayan stratejik bir istasyon işlevi gördüğünü vurguladı.