İnsan beyninde 50-75 yaş arası kritik hücresel değişimler saptandı

Bilim insanları tarafından yürütülen ve Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, insan beyninin yaşlanma sürecinde özellikle 50 ile 75 yaşları arasında hipokampus bölgesinde önemli değişimler meydana geldiğini belirledi. Öğrenme ve hafıza süreçlerinde kritik rol oynayan bu bölgedeki hücresel dönüşümlerin, Alzheimer ve diğer nörodejeneratif hastalıklara olan yatkınlığın nedenlerini anlamaya yardımcı olabileceği ifade edildi.

Çalışma kapsamında, yaşları 20 ile 95 arasında değişen ve nörolojik açıdan sağlıklı olan 40 kişiden ölüm sonrası alınan hipokampus dokuları incelendi. Araştırmacılar; tekil hücre düzeyinde genlerin çalışma biçimini, DNA üzerindeki kimyasal değişiklikleri ve genomun hücre çekirdeği içerisindeki üç boyutlu yapısını eş zamanlı olarak analiz etti.

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, beynin ana bağışıklık hücreleri olan mikrogliaların 50'li yaşlardan itibaren sayıca belirgin şekilde azaldığının tespit edilmesi oldu. Bu hücrelerin yerini, moleküler özellikleri bakımından kanda bulunan bağışıklık hücrelerine benzeyen 'mikroglia benzeri' hücrelerin aldığı görüldü. Bu yeni hücre grubunda iltihaplanmayla ilişkili moleküler işaretlerin daha yüksek olması, yaşlanan beyindeki kronik inflamasyonla bağlantılı olabileceği ihtimalini doğurdu.

New York Genome Center'dan araştırmanın sorumlu yazarlarından Bing Ren, mikrogliaların beynin dengeli işleyişini korumada önemli bir rol oynadığını belirtti. Ren, bu hücrelerin işlevlerinin bozulmasının toksik maddelerin birikmesine ve nörodejeneratif hastalıklarla ilişkilendirilen inflamatuar süreçlerin ortaya çıkmasına katkıda bulunabileceğini ifade etti.

Çalışmada bağışıklık hücrelerinin yanı sıra damar sistemi ve sinir iletişimi üzerinde de değişimler gözlemlendi. Yaş ilerledikçe hipokampustaki astrositler, oligodendrosit öncü hücreleri ve kan-beyin bariyerinin korunmasında rol oynayan endotel hücrelerinin bazı gruplarında azalma saptandı. Bu durumun, beyin dokusuna madde geçişini sınırlayan bariyerin korunmasını ve sinir hücreleri arasındaki iletişimi etkileyebileceği kaydedildi.