Bingöl İdare Mahkemesi Birsu HES projesine dair ÇED kararını iptal etti

Bingöl İdare Mahkemesi, Bingöl'ün Genç ilçesi ile Diyarbakır'ın Lice ve Kulp ilçelerinin kesişim noktasında, Sarım Çayı üzerinde yapılması planlanan Birsu Hidroelektrik Santrali (HES) projesine ilişkin ÇED olumlu kararını oy birliğiyle iptal etti. Silvan Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından hayata geçirilmesi planlanan projeye karşı, bölge sakinleri adına avukat Barış Yıldırım tarafından açılan dava sonucunda karar verildi.

Mahkeme kararında, projenin ÇED raporunun bilimsel ve teknik yeterlilikten uzak olduğu belirtildi. Bilirkişi heyeti raporuna atıfta bulunan mahkeme; su akış verilerinin havza içi ölçümlere dayanmadığını, ortalama debinin literatürle uyumsuz şekilde yüksek gösterildiğini ve Haziran-Eylül dönemindeki kuraklık koşullarının dikkate alınmadığını tespit etti. Ayrıca projenin yer altı suyu sistemine, fay hatlarına ve patlatma güvenliğine etkilerinin sayısal olarak modellenmediği kaydedildi.

Projenin ekolojik ve sosyo-ekonomik etkilerine değinen mahkeme, bölgenin yüksek eğimli topografyasına rağmen çığ, heyelan ve erozyon gibi doğal afet risklerine karşı tedbirlerin yetersiz olduğunu vurguladı. Kararda, proje alanının Batman Bantlı Çöpçü Balığı ile koruma altındaki su samurunun yaşam alanı olduğu, projenin hayata geçmesi durumunda dere yatağının susuz kalacağı ve bölgedeki arıcılık faaliyetlerinin zarar göreceği ifade edildi.

Nehir tipi olarak tasarlanan proje kapsamında; 2 regülatör, 3 bend, toplam uzunluğu 18 kilometreyi bulan 5 iletim tüneli, 3 kırma-eleme tesisi ve 3 hazır beton santralinin inşası öngörülüyordu. Mahkeme, suyun büyük kısmının tünellere alınmasıyla dere yatağının kuruyacağını ve orman örtüsünün tahrip olacağını tespit etti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 3 Ocak 2023 tarihinde verdiği ÇED kararına karşı Emin Turhallı, Mustafa Özan, Kamil Gündoğan ve Mehmet Özer tarafından açılan dava, 14 Mart 2024 tarihinde verilen iptal hükmüyle sonuçlandı. Avukat Barış Yıldırım, söz konusu kararın Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde iptal edilen ilk HES projesi olma özelliği taşıdığını belirtti.