Cumhurbaşkanı Erdoğan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde reform istedi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki (BMGK) mevcut veto sisteminin değiştirilmesi çağrısında bulundu. Erdoğan, 190'dan fazla ülkenin iradesinin beş ülkenin kararına tabi olmasının adil olmadığını belirterek, tüm ülkeleri kapsayan daha geniş bir karar mekanizmasının kurulması gerektiğini savundu.

BMGK'de ABD, İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin olmak üzere beş daimi üye, esaslı konulardaki karar tasarılarını veto etme yetkisine sahip bulunuyor. Mevcut sistemde 15 üyeli Konsey'de 14 ülke bir tasarı lehine oy kullansa dahi, beş daimi üyeden birinin karşı oy kullanması tasarının kabul edilmesini engelleyebiliyor. BM resmi kayıtları, veto kullanımının son yıllarda özellikle Orta Doğu ve Ukrayna meselelerinde kritik kararların alınmasını engellediğini gösteriyor.

Veto yetkisinin kaldırılması için BM Şartı'nın 108. maddesi uyarınca değişiklik yapılması gerekiyor. Bu süreç, BM Genel Kurulu üyelerinin üçte ikisinin onayı ve BM üyelerinin üçte ikisinin kendi anayasal süreçleri doğrultusunda değişikliği onaylamasını gerektiriyor. Ayrıca, değişikliğin yürürlüğe girmesi için beş daimi üyenin tamamının onayı şart koşuluyor. Tarihsel kayıtlara göre Rusya ve 1991 öncesindeki Sovyetler Birliği en fazla veto kullanan ülkeler olurken, ABD'nin de İsrail-Filistin meselesinde sıklıkla veto hakkını kullandığı belirtiliyor.