Dünya nüfusunun yüzde 40'ı tehlikeli ozon kirliliğine maruz kaldı

Avrupa Birliği Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) bünyesindeki Copernicus Atmosfer İzleme Servisi (CAMS) tarafından yapılan analize göre, 2026 yılının sekiz aylık döneminde dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 40'ı tehlikeli boyutlardaki ozon kirliliğinden etkilendi. Analiz sonuçları, dünya nüfusunun yalnızca yüzde 5'inin Dünya Sağlık Örgütü kılavuzları kapsamında 'iyi' olarak tanımlanan ozon seviyelerine maruz kaldığını ortaya koydu.

Yer seviyesi ozonu, belirli kirleticilerin güneş ışığı ve yüksek sıcaklıkların etkisiyle kimyasal tepkimeye girmesi sonucunda oluşan zararlı bir ikincil kirletici olarak tanımlanıyor. CAMS verileri; ozonun yanı sıra biyokütle yangınlarından kaynaklanan duman ve çöl tozu gibi sınır ötesi hava kirliliğinin küresel görünümünü, hava kalitesini şekillendiren olayları ve bunların insanlar, geçim kaynakları ile çevre üzerindeki etkilerini kapsıyor.

Ozon kirliliğinin insan sağlığı, ekosistemler ve tarımsal ürün verimi üzerinde doğrudan zararlı etkileri bulunuyor. Türkiye Gazetesi'nin aktardığı bilgilere göre bu kirlilik; bronşit, astım, KOAH, solunum yolu enfeksiyonları, akciğer kapasitesi kaybı, kalp krizi ve ritim bozuklukları gibi ciddi sağlık sorunlarını tetikleyebiliyor.

Küresel ölçekte ozon kirliliğinden en fazla etkilenen bölge Asya olurken, bu bölgeyi sırasıyla Avrupa ve Kuzey Amerika takip etti. Asya kıtasında sanayi, ulaşım kaynaklı emisyonlar ve doğal kaynaklı öncül emisyonların etkisiyle kıta nüfusunun yüzde 60'ı aşırı yüksek ozon seviyelerine maruz kaldı.

Avrupa'da ise nüfusun yüzde 50'si 'kötü' ve 'çok kötü' olarak sınıflandırılan ozon seviyeleriyle karşılaştı. Bölgede yaz aylarında yaşanan art arda sıcak hava dalgalarının ozon maruziyetini önemli ölçüde artırdığı ve iklim kaynaklı aşırı olaylar ile hava kalitesi arasındaki bağlantıyı güçlendirdiği belirtildi.