Erciyes Üniversitesi'nin nükleer reaktör izleme sistemi TEKNOFEST'te birinci oldu

Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Fizik Bölümü Nükleer Fizik Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Emrah Tıraş ve araştırma grubunun geliştirdiği 1 tonluk saf su ve gadolinyum katkılı taşınabilir dedektör sistemi, TEKNOFEST Nükleer Enerji Teknolojileri Tasarım Yarışması'nın donanım kategorisinde birincilik elde etti. ENRG Hard takımı tarafından geliştirilen sistem, nükleer reaktörlerden yayılan antinötrinoların tespiti ve tesis güvenliğinin izlenmesi amacıyla tasarlandı.

Geliştirilen dedektör, yüksek nötron yakalama kapasitesine sahip gadolinyum katkılı saf su dizaynına dayanıyor. Sistem, reaktörlerdeki fisyon süreçleri sırasında ortaya çıkan antinötrinoları tespit ederek güvenlik izleme amacıyla ikincil bir kontrol mekanizması işlevi görebilecek. Ayrıca kozmik müon parçacıklarının etkileşimlerini izleyerek farklı sinyalleri ayırt edebilen cihazın, reaktör operasyonlarındaki anlık değişimleri erken saptama potansiyeli bulunuyor.

Taşınabilir bir yapıda kurgulanan bu teknolojinin, Akkuyu Nükleer Güç Santrali ve Türkiye'de kurulması planlanan küçük modüler reaktörlerde (SMR/MMR) kullanılması hedefleniyor. Doç. Dr. Emrah Tıraş, tüm elektronik aksamın ve 1 tonluk dedektör sisteminin istenilen yere taşınabildiğini belirterek, sistemin nükleer mühendislere olağan dışı akı değişikliklerinde hızlı bilgi sağlama kapasitesine sahip olduğunu ifade etti.

TEKNOFEST kapsamında üniversite bünyesinden üç ayrı takımın katılım sağladığı belirtildi. ENRG Hard ekibi donanım kategorisinde birincilik alırken, ENRG Soft ve ENRG Rednova takımlarının yazılım alanında mücadele ettiği kaydedildi. Araştırma grubunun, ABD'deki Fermilab, Kaliforniya'daki hibrit dedektör çalışmaları ve CERN deneylerinde aktif rol alan üyelerden oluştuğu bildirildi.

Doç. Dr. Tıraş, yaklaşık 6 yıl önce ABD'den Türkiye'ye dönerek Erciyes Nötrino Araştırma Grubu'nu kurduklarını açıkladı. Grup, nötrino fiziğinin yanı sıra yapay zeka uygulamaları, parçacık fiziği ve nükleer teknolojilerde kullanılabilecek dedektörlerin geliştirilmesi üzerine çalışmalarını sürdürüyor.