Küresel gıda fiyatlarında 2027 yılına kadar sürecek yükseliş bekleniyor

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel gıda fiyatlarının savaşların ticaret yolları üzerindeki etkileri, yükselen enerji ve nakliye maliyetleri ile El Nino kaynaklı kuraklık nedeniyle baskı altında olduğunu bildirdi. FAO Başekonomisti Maximo Torero'nun değerlendirmelerine göre, fiyatlar üzerindeki baskının 2026 yılının son çeyreğinde belirginleşmesi, 2027'nin ilk aylarında ise tepe noktasına ulaşarak yıl boyunca devam etmesi bekleniyor.

Küresel gıda piyasalarındaki hareketliliğe ilişkin veriler, Eylül ayında FAO Gıda Fiyat Endeksi'nin 136 puanla Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştığını gösterdi. Dünya Bankası verileri ise incelenen 150 ülkenin yüzde 22'sinde gıda enflasyonunun genel enflasyon oranını aştığını ortaya koydu.

Tedarik zincirindeki aksamalar temel gıda maddelerinde rekor fiyat artışlarını beraberinde getirdi. Endonezya'da pirinç fiyatları kilogram başına 15 bin 769 rupiye çıkarak tarihi zirveye ulaştı. Mısır'da devlet sübvansiyonu dışındaki ekmek fiyatları dörtte bir oranında artış gösterirken, Hindistan'da son on yılın en zayıf muson mevsiminin etkisiyle şeker fiyatları tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı.

Lojistik ve üretim maliyetlerindeki artışın temel nedenleri arasında Karadeniz'deki tahıl altyapısına yönelik saldırılar ve Kızıldeniz'deki güvensizlik yer alıyor. Bu durum gemileri daha uzun ve maliyetli güzergahlara yönlendirirken, Hürmüz Boğazı çevresindeki enerji ve gübre tedariki riskleri de tarımsal üretimi tehdit ediyor.

Yaşanan fiyat artışlarının en ağır yükünün, gelirlerinin büyük bölümünü gıdaya ayıran Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki düşük ve orta gelirli tüketiciler üzerinde olması bekleniyor. Uzmanlar, yükselen fiyatların toplumsal huzursuzluk riskini artırabileceği ve başlıca tedarikçi ülkelerin gıda arzını korumak amacıyla ihracat kısıtlamalarına başvurabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.