Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, küresel enerji piyasalarının tarihi ölçekte bir krizle karşı karşıya olduğunu belirterek, asıl tehlikenin ham petrolden ziyade dizel ve jet yakıtı gibi rafine ürünlerde yaşandığını ifade etti. Birol, jeopolitik risklerin ve korumacılığın arttığı bu dönemde, enerji ticaretinde temel unsurun artık maliyetten ziyade güven olacağını vurguladı.
Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat aksamalarına değinen Birol, bölgedeki durumu "vazo kırıldı" benzetmesiyle tanımladı. Savaş öncesinde günlük yaklaşık 25 milyon varil olan petrol geçiş hacminin günümüzde 15 milyon varil seviyelerine gerilediğini, zaman zaman bu miktarın 12 ila 17 milyon varil arasında değiştiğini kaydeden Birol, boğaza yönelik güvenin zedelenmesi nedeniyle piyasaların eski haline dönmesinin zor olacağını belirtti.
Enerji arzındaki kayıplara ilişkin verileri paylaşan Birol, Şubat sonunda başlayan savaşın ardından Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksamalar nedeniyle kaybedilen petrol ve doğal gaz miktarının; 1973, 1979 petrol krizleri ile 2022 Rusya-Ukrayna gaz krizinde yaşanan toplam kayıplardan daha yüksek olduğunu açıkladı. Rafine ürün krizinin nedenleri arasında Rusya'daki rafinerilerin zarar görmesi ile Çin ve Hindistan'ın iç piyasalarını önceleyerek ihracatı azaltması gösterildi.
Avrupa'nın doğal gaz piyasasına yönelik endişelerini de dile getiren Birol; düşük stok seviyeleri, Orta Doğu kaynaklı arz kesintileri ve Rus LNG teslimatlarının sona ermesini kış dönemi için temel riskler olarak sıraladı. Bu faktörlerin Avrupa gaz piyasasını kış aylarında daha kırılgan hale getirdiğini ifade etti.
Petrol fiyatlarının 95 dolar seviyesinde seyretmesini, savaş öncesindeki arz fazlası ve UEA'nın piyasaya sunduğu 400 milyon varillik stratejik petrol stokuna bağlayan Birol, bu imkanların sonuna yaklaşıldığına dikkat çekti. Mart ayında gerçekleştirilen ilk stratejik rezerv salımının toplam rezervlerin yüzde 20'sine denk geldiğini belirten Birol, rezervlerin yüzde 80'inin halen mevcut olduğunu ve şu aşamada ikinci bir koordineli rezerv salımının gündemde olmadığını bildirdi.
