İstanbul'daki tarihi Cibalikapı 1800 yıldır aktif olarak kullanılıyor

İstanbul'un Haliç kıyısında bulunan tarihi Cibalikapı, Roma ve Bizans dönemlerinden Osmanlı İmparatorluğu'nun Tersane-i Amire faaliyetlerine, büyük yangınlardan Cumhuriyet dönemine kadar uzanan yaklaşık 1800 yıllık geçmişiyle kentin tarihsel süreçlerine tanıklık ediyor. Anadolu Ajansı'nın hazırladığı 'Şehrin Tarihine Açılan Kapılar' başlıklı dosya haberinin beşinci bölümünde, yapının tarihsel gelişimi ve işlevi ele alındı.

Akademisyen ve sanat tarihçisi Yasin Saygılı'nın aktardığı bilgilere göre, Haliç kıyısındaki deniz surları Roma İmparatoru Septimius Severus döneminde, 2. yüzyılda inşa edildi. Cibalikapı da bu savunma hattının bir parçası olarak inşa edilen ve kara surlarındaki savunma kapılarından farklı bir işleve sahip olan yapı olarak tarihe geçti. Haliç'i baştan başa saran zincir nedeniyle tek katlı olarak inşa edilen kapı, içerideki mahallelerden limana ulaşımı sağlıyordu.

Osmanlı döneminde de deniz ve ticaretle olan bağlantısını sürdüren bölge, Haliç'in karşı kıyısındaki Tersane-i Amire'nin faaliyetleriyle iç içe bir yapı sergiledi. Kapının çevresinde gemilerin bakımında kullanılan kalafatçılık ve zift kaplaması gibi işlere yönelik dükkan, atölye ve iş yerleri bulunuyordu. Bölgenin deniz kıyısında olması, rüzgar alması ve çevredeki ahşap yapılaşma ile ateşle iç içe faaliyet gösteren iş yerleri, İstanbul'un sık sık büyük yangınlarla karşılaştığı alanlardan biri olmasına neden oldu. Bu kapsamda 1633 yılında üç gün süren Cibali yangını bölgedeki yapılara ve halka büyük zararlar verdi.

Kapının ismi ve çevresindeki tarihi doku, Osmanlı dönemine dair kayıtlarla da ilişkilendiriliyor. Fatih Sultan Mehmet'in 1455 yılında yaptırdığı ilk nüfus sayımında 'Cebe Ali' ismine rastlanırken, kente ilk girenlerden olan Osmanlı komutanının türbesi de kapının hemen yanında yer alıyor. Ayrıca bölgedeki Cibali Karakolu, 1950'li yıllardan sonra Darülbedayi ve Şehir Tiyatroları sahnelerinde sergilenen 'Cibali Karakolu' adlı tiyatro oyununa da konu oldu.

Sanat tarihçisi Yasin Saygılı, Cibalikapı'nın Roma döneminden itibaren deniz surlarında bir kapı olarak tarihsel kayıtlarda yer aldığını belirtti. Saygılı, yapının farklı dönemlerde çeşitli onarımlar ve tamiratlar geçirerek günümüze kadar ulaştığını ve yaklaşık 1800 yıl sonra hâlâ aktif olarak kullanılmaya devam ettiğini ifade etti.