İstilacı Euwallacea fornicatus böceği Türkiye'de tespit edildi

Doğu Asya kökenli istilacı Euwallacea fornicatus böceği, taşıdığı mantar ve yüksek uyum kapasitesiyle küresel çapta ekolojik ve ekonomik zararlara yol açıyor. Türkiye'deki ilk kaydı 2024 yılında İstanbul'un Eminönü ilçesinde yapılan tespitle gerçekleşti. Süs ağaçlarında görülen sürgün kurumaları ve solmalar üzerine yapılan morfolojik ve DNA analizleri sonucunda böceğin türü doğrulanırken, durum Avrupa ve Akdeniz Bitki Koruma Örgütü tarafından raporlandı.

Böcek, ağaç gövdelerinde tüneller açarak yumurtalarını bırakırken aynı zamanda larvaların beslenmesi için mantar sporlarını dokuya bulaştırıyor. Mantarın yayılması ve açılan tünellerin ağacın su taşıyan damarlarını tıkaması, bitkilerin kurumasına ve ölümüne neden oluyor. Tek bir döllenmemiş dişinin erkek bireyler üreterek yeni bir popülasyon başlatabilme özelliği, türün yayılımını hızlandıran kritik bir faktör olarak belirtiliyor.

Ahşap paletler, nakliye kasaları ve bitkiler aracılığıyla kıtalararası taşınan böcek, uluslararası ticaretin etkisiyle yayılımını sürdürüyor. Journal of Pest Science dergisinde yayımlanan genetik analizler, böceğin kurak koşullara ve geniş sıcaklık aralıklarına dayanıklı olduğunu ortaya koyarken, iklim değişikliğinin de yeni bölgelere yerleşmesini kolaylaştırabileceği vurgulanıyor.

Biyolojik modellemeler; böceğin Akdeniz havzası, ABD'nin güneydoğusu, Madagaskar ve Doğu Avustralya'nın geniş bölgelerinde ciddi bir tehdit oluşturabileceğini öngörüyor. Avustralya'da 2021 yılında tespit edildiği Perth bölgesinde, böceği durdurmak için yaklaşık 40 milyon dolar harcanarak binlerce ağaç budanmış veya kaldırılmış olsa da eradikasyon çalışmalarının başarılı olmadığı kaydedildi.