Marshall Adaları'ndaki nükleer atık kubbesi çevresel risk taşıyor

Marshall Adaları'nda bulunan ve ABD'nin nükleer denemelerinden kalan radyoaktif atıkları muhafaza eden Runit Kubbesi, deniz suyuyla teması ve sızıntı riski nedeniyle çevresel tartışmaların odağında yer alıyor. 1980 yılında tamamlanan yaklaşık 115 metre çapındaki beton yapı, nükleer atıkların çevreye yayılmasını engellemek amacıyla inşa edilmişti.

Yapının alt kısmındaki krater zemininde sızdırmazlık katmanı bulunmaması, gelgit hareketleri sırasında radyoaktif maddelerin lagüne taşınmasına yol açabiliyor. ABD Enerji Bakanlığı tarafından yayımlanan değerlendirmelerde, yeraltı suyunun gelgit döngüsüne bağlı olarak yükselip alçaldığı ve radyoaktif maddelerin bu hareketle çevrede taşınabildiği belirtiliyor. Ancak bu durumun, radyoaktif maddelerin her gelgitte ölçülebilir miktarda dünya okyanuslarına yayıldığı anlamına gelmediği ifade ediliyor.

Runit Kubbesi'nin oluşum süreci, Mayıs 1958'de Enewetak Atolü'nde gerçekleştirilen Cactus adlı nükleer denemeyle başladı. Bu deneme sonucunda mercan kayalıklarında oluşan büyük kraterde biriken radyoaktif malzemeler, temizlik çalışmalarının ardından beton panellerle kapatıldı. Uzmanlar, yükselen deniz seviyeleri ve şiddetli fırtınaların beton yapı ve çevresindeki kıyı koşulları üzerinde yaratabileceği risklere dikkat çekiyor.

Bölgedeki çevresel risklerin yalnızca beton kubbenin durumuyla sınırlı olmadığı kaydediliyor. ABD'nin geçmişteki denemelerinden kaynaklanan radyoaktif maddelerin önemli bir kısmının Enewetak Atolü'nün tabanındaki tortularda bulunduğu belirtiliyor.