MİT ve MAH arşivlerinden Churchill'in Adana ziyareti ve Lawrence raporları çıktı

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ve kapatılan Milli Emniyet Hizmeti (MAH) bünyesindeki tarihi arşiv belgelerinin taranması sonucunda, Cumhuriyet döneminden İkinci Dünya Savaşı'na uzanan süreçteki askeri, diplomatik ve istihbarat olaylarına dair yeni bilgiler ortaya çıkarıldı.

1943 yılına ait istihbarat raporları, Winston Churchill'in 30-31 Ocak 1943 tarihlerinde Adana'nın Yenice bölgesinde Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile gerçekleştirdiği görüşmenin Alman diplomatik çevrelerinde yarattığı hareketliliği belgeliyor. 12 Şubat 1943 tarihli bir rapora göre, Churchill'in ziyareti sonrası İzmir'deki Alman Konsolosluğu'nda büyük bir telaş yaşandığı kaydedildi.

Belgelerde, Alman yetkililerin endişesinin, Türk hükümetinin Almanya ile dostane ilişkilerini sürdüreceğine dair Alman Büyükelçisi Franz von Papen'e güvence vermesiyle giderildiği aktarılıyor.

Arşivlerde yer alan 23 Eylül 1929 tarihli bir diğer MAH raporu ise 'Arabistanlı Lawrence' olarak bilinen İngiliz istihbarat subayı T. E. Lawrence'ın Kudüs'teki faaliyetlerini detaylandırıyor. Raporda Lawrence'ın bölgede farklı kimliklere büründüğü; kimi zaman 'Şeyh Abdullah' adıyla Müslüman bir hoca, kimi zaman ise 'Yakos İskinazi' adıyla Amerikalı bir Musevi haham kılığında hareket ettiği öne sürülüyor.

Söz konusu raporlarda Lawrence'ın Mescid-i Aksa ve Burak Duvarı çevresindeki faaliyetlerinin dönemin istihbarat birimlerince takip edildiği ve bölgedeki topluluklara yönelik telkinlerle gerilimi körüklediği belirtiliyor. Ayrıca belgeler arasında Atatürk'e yönelik mülakat süsü verilmiş casusluk şüpheleri ve dönemin gizli haberleşme tekniklerine dair bilgiler de yer alıyor.