Nobel bilim ödüllerinde kadınların payı yüzde 3,9'da kaldı

Nobel ödüllerinin 125 yıllık tarihinde, bilim kategorilerinde kadınların temsili oldukça düşük seviyelerde seyrediyor. BBC News Mundo tarafından aktarılan verilere göre, 1901 ile 2026 yılları arasında tıp, fizik, kimya ve ekonomi alanlarında dağıtılan toplam 769 bireysel ödülün sadece 30'unu kadınlar kazandı. Bu durum, toplam ödüllerin yüzde 3,9'una tekabül ediyor.

2026 yılı Nobel ödülleri açıklandığında, ekonomi ödülünün de duyurulmasıyla birlikte dört bilimsel disiplindeki tüm ödüllerin erkeklere verildiği kesinleşti. Bu tablo, bilim dünyasındaki cinsiyet eşitsizliği tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi ve Karolinska Enstitüsü bünyesindeki Nobel Meclisi, ödül sahipleri arasındaki cinsiyet dengesizliği nedeniyle uzun süredir eleştirilerin odağında bulunuyor. Kurum, 2018 yılında aday belirleme sürecinde değişikliklere giderek daha şeffaf bir yaklaşım sergilemeye çalıştı. Bu süreçte fizik alanında Donna Strickland, kimya alanında ise Frances H. Arnold ödül almaya hak kazandı.

Eski İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi Genel Sekreteri Göran Hansson, 2021 yılında yaptığı açıklamada, kadınların bilim alanında yüzyıllardır ayrımcılığa uğradığını ve bu durumun Nobel ödüllerine de yansıdığını belirtti. Hansson, aday gösterilmeyen birine ödül verilemeyeceğini ifade ederek, kurumun aday belirleyenleri cinsiyet ve etnik köken konusunda daha açık fikirli olmaya teşvik ettiğini vurguladı.

Uzmanlar, ödül sonuçlarındaki düşük kadın oranının yalnızca jüri tercihlerine bağlanamayacağını ifade ediyor. Bilimsel kariyerin başlangıcından itibaren kadınların karşılaştığı yapısal engeller, araştırmaların yeterince tanınmaması, finansmana erişim zorlukları ve liderlik pozisyonlarındaki yetersiz temsilin bu tablonun oluşmasında etkili olduğu belirtiliyor.