Samsun'da yapay zekanın kişi başı su ayak izi 2 bin 714 litreye ulaşıyor

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf Demir, yapay zeka teknolojilerinin enerji ihtiyacı üzerinden yarattığı su ve karbon ayak izini Samsun verileriyle inceledi. Yapılan tahmini hesaplamalara göre, Samsun'da kişi başına düşen yıllık yapay zeka su ayak izi 785 litre ile 2 bin 714 litre arasında değişiyor.

Yapay zeka uygulamalarının su ayak izinin hesaplanabilirliğinin henüz yaygın olmadığını belirten Prof. Dr. Demir, bu değerin enerji tüketimi ve enerji üretimindeki su kullanımı gibi dolaylı faktörler dikkate alınarak teorik olarak hesaplanabileceğini ifade etti. Demir, büyük dil modelleri ile derin öğrenme ağlarının yüksek enerji tükettiğini, elektrik üretiminde kullanılan su miktarının ise enerji türüne ve üretimin yapıldığı bölgeye göre farklılık gösterdiğini vurguladı.

Hesaplamada su ayak izinin; mavi su (kaynaklardan çekilen su), yeşil su (yağış suyu) ve gri su (suyun temizlenmesi için gereken miktar) olmak üzere üç bileşenden oluştuğu belirtildi. Yapay zekanın su ayak izini etkileyen diğer unsurlar arasında veri merkezlerinin soğutma sistemleri, kullanılan su kaynakları ve suyun kirlenme potansiyeli yer alıyor.

Samsun'un yaklaşık 1,4 milyonluk nüfusu ve Türkiye genel elektrik tüketiminin 300 teravatsaat (TWh) olduğu verisinden hareketle bir projeksiyon oluşturuldu. Samsun'un Türkiye genelinin yüzde 1-2'si kadar elektrik tükettiği varsayımıyla kentin yıllık elektrik tüketimi 3-6 TWh arasında hesaplandı. Prof. Dr. Demir, termik santrallerde 1 kWh elektrik üretimi için 0,3-0,6 litre su kullanıldığı varsayımıyla bu sonuçlara ulaşıldığını aktardı.

Yapay zekanın çevresel etkilerine dikkat çeken Demir, Türkiye'de kişi başına düşen ortalama günlük su tüketiminin 4 bin litre ile 5 bin 500 litreye kadar çıkabileceğini belirtti. Ayrıca yenilenebilir enerji kullanımının artması durumunda karbon ayak izinin düşebileceği ifade edildi.