Şanghay İşbirliği Örgütü'nün ekonomik büyüklüğü 26 trilyon doları aştı

Ekonomik Araştırmalar ve Reformlar Merkezi (CERR) tarafından Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) kuruluşunun 25. yılı dolayısıyla hazırlanan çalışma, örgütün ulaştığı ekonomik ölçeği ortaya koydu. Rapora göre, ŞİÖ üyesi ülkelerin toplam nüfusu yaklaşık 3,4 milyara ulaşırken, birleşik nominal Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH) 26 trilyon doların üzerine çıktı. Satın alma gücü paritesine göre hesaplandığında ise üye ülkelerin küresel ekonomideki ağırlığının üçte birinden fazlasını oluşturduğu belirtildi.

2001 yılında Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan tarafından bölgesel güvenlik ve istikrarı güçlendirmek amacıyla kurulan örgüt, zaman içerisinde faaliyet alanlarını genişletti. Hindistan ve Pakistan'ın 2017'de, İran'ın 2023'te ve Belarus'un 2024'te katılımıyla üye sayısı 10'a yükselen yapı; ticaret, yatırım, ulaştırma, enerji, teknoloji, tarım ve turizm gibi alanlarda iş birliği platformuna dönüştü.

Ekonomik veriler, ŞİÖ ülkelerinin 2025 yılında yüzde 5 civarında gerçekleşen ortalama büyüme oranıyla, yüzde 3,4 seviyesindeki küresel büyüme ortalamasını geride bıraktığını gösterdi. Örgüt içi ihracat hacmi ise 2015 yılında 271 milyar dolar seviyesindeyken, 2024 yılı itibarıyla 674 milyar dolara yükseldi.

Örgütün küresel ekonomideki konumunu güçlendiren temel unsurlardan biri de enerji kaynakları oldu. ŞİÖ üyelerinin dünya kömür üretimindeki payı yaklaşık yüzde 69, doğal gaz üretimindeki payı ise yüzde 30 olarak kaydedildi. Çin'in sanayi kapasitesi, Rusya ve Orta Asya ülkelerinin enerji kaynakları ile Hindistan'ın büyümesi, örgütü dünyanın en büyük üretim ve enerji merkezlerinden biri haline getirdi.

Türkiye'nin 2012'den bu yana diyalog ortağı olduğu örgütle ilişkileri kapsamında, Ankara açısından stratejik hareket alanının genişletilmesi ve ekonomik bağlantısallık fırsatlarının değerlendirilmesi gibi konular öne çıkıyor. Uzmanlar, örgütün Batı merkezli düzene alternatif bir eksen olarak görülmemesi gerektiğini, jeopolitik dengelerin gözetilmesi gerektiğini ifade ediyor.