Suriye yargısı Beşar Esad ve kardeşi Mahir Esad'ı gıyaben idama mahkûm etti

Suriye yargısı, eski devlet başkanı Beşar Esad, kardeşi Mahir Esad, kuzenleri Atıf Necib ve dört firari sanığı gıyaben idama mahkûm etti. Şam Dördüncü Ceza Mahkemesi'nde gıyaben yargılanan sanıklar, "kasten ve taammüden öldürme" ve "ölümle sonuçlanan işkence" suçlarından hüküm giydi. Şam yönetimi, Beşar Esad'ın Aralık 2024'te devrilip Rusya'ya kaçmasından bu yana henüz bir idam cezasının fiilen uygulanmadığını bildirdi.

Kararı veren hakim Fahr el-Din el-Aryan'ın, yıllar önce Esad yönetimi tarafından gıyabında idama mahkûm edilmiş olması dikkat çeken bir detay olarak kaydedildi. 2013 yılında Adalet Bakanlığı'ndan ayrılan ve muhalefetin oluşturduğu yargı organlarına katılan el-Aryan, Esad yönetiminin sona ermesinin ardından yeniden hakim olarak görevine başladı. Bu değişim, Suriye'de eski yönetimden farklı bir yargı ve devlet düzeni oluşturma çabası olarak değerlendiriliyor.

Kararın ardından bazı Suriyeliler sokaklarda kutlamalar yaparak bu adımı "tarihi" ve "sembolik" olarak nitelendirdi. 2011 yılında başlayan iç savaşta yüz binlerce kişinin hayatını kaybettiği, milyonlarca kişinin yerinden edildiği ve ülke ekonomisinin ağır zarar gördüğü hatırlatıldı. Karar, Esad ve babası Hafız Esad'ın uzun yıllara yayılan yönetimi sonrası cezasızlık anlayışının kırılması açısından önemli görülüyor.

Harvard Kennedy School Ortadoğu Girişimi'nden İbrahim el-Asil, verilen kararların siyasi ve duygusal açıdan önemli olduğunu ancak bu kararların Suriye'de adalet beklentisinin yalnızca bir parçası olduğunu belirtti. Birleşmiş Milletler'in geçiş dönemi adaleti yaklaşımına göre adalet; hakikatin ortaya çıkarılması, tazminat ve ihlallerin tekrarlanmasını önleyecek güvencelerle birlikte dört temel sütundan biri olarak ele alınmaktadır.

Kararın uluslararası standartları karşılayıp karşılamadığı konusu ise tartışılmaya devam ediyor. Uluslararası Af Örgütü; gıyabi yargılamaların ve idam cezasının sona erdirilmesi, uluslararası hukuk kapsamındaki suçların iç hukukta düzenlenmesi ve yargının reformdan geçirilmesi çağrısında bulundu. Suriye Adalet Bakanlığı ise davanın Suriye hukukuna uygun şekilde yürütüldüğünü ifade etti.