TEDMEM yapay zekâ kullanımı ve risklerine yönelik rapor yayımladı

Türk Eğitim Derneği'nin düşünce kuruluşu TEDMEM, "Eğitimde Yapay Zekâ: Küresel Eğilimler ve Türkiye için Politika Önerileri" başlıklı raporunu kamuoyuyla paylaştı. ABD, Çin, Güney Kore, Almanya ve BAE dahil olmak üzere 11 ülkedeki uygulamaların Türkiye ile karşılaştırıldığı raporda, yapay zekânın eğitim ve toplum üzerindeki dönüştürücü etkileri ile beraberinde getirdiği riskler ele alındı.

Rapora göre Türkiye'de yapay zekâ kullanan her 10 kişiden yaklaşık 4'ü 25 yaşın altında bulunuyor. Gençlerin yapay zekâyı sadece akademik amaçlarla değil, aynı zamanda kaygı ve üzüntülerini paylaşmak, dertleşmek gibi duygusal ihtiyaçlarını karşılamak için de kullandığı tespit edildi. Bu durumun, az sayıda teknoloji şirketinin milyonlarca gencin düşünme biçimi ve duygusal eğilimleri üzerinde orantısız bir etki gücü edinmesine yol açabileceği vurgulandı.

Araştırma sonuçları, gençlerin yapay zekâ kullanımındaki sınırlılıkları da ortaya koydu. 17-27 yaş grubundaki gençlerin yarısının yapay zekânın sınırlılıklarını eleştirel bir şekilde değerlendirmekte zorlandığı, yüzde 61'inin ise teknolojinin bilgi uydurabildiğini ayırt edemediği belirtildi. Düşünme, analiz etme ve üretme süreçlerinin sistematik olarak yapay zekâya devredilmesi ise "bilişsel devir" riski olarak tanımlandı.

Raporda ayrıca, dijital ayak izleri üzerinden bireylerin davranışlarını tahmin edebilen ve yönlendirebilen sistemlerin "dijital diktatörlük" veya "tekno-otoriterlik" yaratabileceği uyarısında bulunuldu. Verinin insanı öngördüğü bu yeni düzende, kitlelerin gerçeklik algısının içeriden biçimlendirilme tehlikesine dikkat çekildi.

TEDMEM, bu risklere karşı çözüm olarak "yapay zekâ ehliyeti" önerisinde bulundu. Bu öneri kapsamında, yapay zekâ okuryazarlığı kazanmış, teknolojiyi etik ve öz denetimli şekilde kullanabilen bireylere lise sonunda yapay zekâ ehliyeti verilmesi tavsiye edildi.