Türkiye'de doğurganlık hızı 1,42'ye geriledi, 76 il yenilenme eşiğinin altında

Toplum Çalışmaları Enstitüsü (TÇE) tarafından yayımlanan "Türkiye'de Demografik Dönüşüm ve Stratejiler" başlıklı rapor, Türkiye'deki doğurganlık hızındaki düşüşün ekonomik ve sosyal nedenlerini ortaya koydu. Rapora göre, 2014 yılında kadın başına 2,19 olan toplam doğurganlık hızı, 2025 yılında 1,42 seviyesine geriledi. Nüfusun kendini yenilemesi için gerekli kabul edilen 2,1 eşiğinin altında kalan il sayısı ise 76'ya yükseldi.

Raporda yer alan verilere göre, doğurganlık oranındaki düşüşün temelinde barınma, gıda, eğitim ve çocuk bakım maliyetlerinin hane bütçesi üzerindeki baskısı bulunuyor. Özellikle ikinci çocuk sahibi olma kararında belirgin bir kırılma yaşandığı, son dört yıldaki kaybın yüzde 75,9'unun ikinci çocuğa geçiş aşamasında gerçekleştiği belirtildi. Ankara'da doğurganlık hızı 1,11, İstanbul'da 1,14 ve İzmir'de 1,10 olarak kaydedilirken, 1,30 eşiğinin altındaki il sayısı 38'e ulaştı.

Ekonomik veriler, gelir grupları arasındaki harcama farklarını da gözler önüne serdi. En düşük gelirli yüzde 20'lik kesimin tüketim harcamalarının yüzde 38,7'sini konut ve kira, yüzde 29,2'sini ise gıda oluşturdu; böylece bu iki kalemin toplam payı yüzde 67,9 olarak hesaplandı. Buna karşılık en yüksek gelirli yüzde 20'lik kesimde konut ve gıda harcamalarının toplam payı yüzde 38,1 seviyesinde kaldı.

Raporda, çocuk bakım sorumluluğu bulunan çalışanların yüzde 83'ünün profesyonel bakım hizmetlerinden yararlanmadığı ifade edildi. Çalışma, düşük doğurganlığın çocuk istememe tercihinden ziyade; bakım, konut, eğitim maliyetleri ve istihdam güvencesizliği gibi risklerden kaynaklandığını vurguladı.