Türkiye toryum yataklarını yeni nesil nükleer enerji için kullanacak

Türkiye, ülke genelinde farklı bölgelerde tespit edilen toryum kaynaklarını yeni nesil nükleer teknolojilerde değerlendirmek amacıyla çalışmalarını yürütüyor. Bu kapsamda toryum bileşiklerinin yerli imkanlarla üretimini geliştirmeyi ve yüksek katma değerli bir teknoloji ile tedarik kapasitesi oluşturmayı hedefleyen Türkiye, dünyanın en büyük toryum kaynaklarına sahip ülkelerinden biri olarak görülüyor.

Yapılan çalışmalara göre Türkiye'de Eskişehir ve Malatya'da toryum kaynakları bulunurken; Kayseri, Sivas, Diyarbakır ve Burdur'daki sahalarda tespit edilen yataklara yönelik ayrıntılı incelemeler devam ediyor. Nükleer yakıt ham maddesi olarak değerlendirilen toryum, doğada serbest halde bulunmayıp yaklaşık 50 farklı mineralin yapısında yer alıyor. Elementin çoğunlukla nadir toprak elementlerini içeren minerallerle birlikte bulunduğu ve radyoaktif özellik taşıdığı belirtiliyor.

Toryum, uygun nükleer süreçlerden geçirilerek bir çeşit uranyuma dönüştürülebildiği için nükleer yakıt çevriminde alternatif bir ham madde olarak değerlendiriliyor. Ancak toryum, günümüzde kullanılan uranyum yakıtı gibi doğrudan bir yakıt niteliği taşımıyor. Yakıt çevriminde kullanılabilmesi için ilave nükleer süreçlere ve yakıtın işlenmesine yönelik özel teknolojilere ihtiyaç duyulması nedeniyle, dünyada henüz ticari ölçekte toryumla çalışan bir nükleer santral bulunmuyor.

Toryumun özellikle ergimiş tuz reaktörleri (MSR) gibi ileri reaktör tasarımlarında kullanılmasına yönelik araştırmalar sürdürülüyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) tarafından yapılan çalışmalarda, toryumun yakıt veya örtü tuzunda kullanılmasıyla uranyum üretilebileceği ve bunun toryum-uranyum yakıt çevrimine geçiş açısından potansiyel oluşturduğu ifade ediliyor. Bununla birlikte, endüstriyel ölçekte uygulanabilir bir MSR tasarımına ulaşılması için çözülmesi gereken teknik sorunlar olduğu kaydediliyor.

Toryumun nükleer yakıt olarak kullanımı konusunda Çin, Hindistan, ABD ve Avrupa ülkelerinde de çalışmalar devam ediyor. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'na göre toryum, dünya genelinde çoğunlukla monazit gibi minerallerde bulunuyor. Toryumun gelecekte ekonomik bir nükleer hammaddeye dönüşmesi, mevcut kaynakların büyüklüğünün yanı sıra cevherin işlenmesi ve nükleer yakıt çevrimine yönelik teknolojilerin geliştirilmesine bağlı bulunuyor.