Türkiye toryum rezervlerini yeni nesil nükleer enerji için kullanmayı planlıyor

Türkiye, ülke genelindeki toryum kaynaklarını yeni nesil nükleer teknolojilerde değerlendirmek, toryum bileşiklerinin yerli imkanlarla üretimini geliştirmek ve bu alanda yüksek katma değerli teknoloji ile tedarik kapasitesi oluşturmak için çalışmalarını yürütüyor. Yapılan derlemelere göre Türkiye, sahip olduğu rezervlerle dünyanın en büyük toryum kaynaklarına sahip ülkelerinden biri olarak öne çıkıyor.

Ülke genelinde Eskişehir ve Malatya'da toryum kaynakları bulunurken; Kayseri, Sivas, Diyarbakır ve Burdur'daki sahalarda tespit edilen yataklara yönelik ayrıntılı incelemeler devam ediyor. Nükleer yakıt ham maddesi olarak değerlendirilen toryum, doğada serbest halde bulunmayıp yaklaşık 50 farklı mineralin yapısında yer alıyor. Elementin çoğunlukla nadir toprak elementlerini içeren minerallerle birlikte bulunduğu ve radyoaktif özellik taşıdığı belirtiliyor.

Toryum, uygun nükleer süreçlerden geçirilerek bir çeşit uranyuma dönüştürülebildiği için nükleer yakıt çevriminde alternatif bir ham madde olarak görülüyor. Ancak toryum, günümüzde kullanılan uranyum yakıtı gibi doğrudan bir yakıt niteliği taşımıyor. Yakıt çevriminde kullanılabilmesi için ilave nükleer süreçlere ve yakıtın işlenmesine yönelik özel teknolojilere ihtiyaç duyulması nedeniyle, dünyada henüz ticari ölçekte toryumla çalışan bir nükleer santral bulunmuyor.

Toryumun özellikle ergimiş tuz reaktörleri (MSR) gibi ileri reaktör tasarımlarında kullanılmasına yönelik araştırmalar sürdürülüyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), toryumun yakıt veya örtü tuzunda kullanılmasıyla uranyum üretilebileceğini ve bunun toryum-uranyum yakıt çevrimine geçiş açısından potansiyel oluşturduğunu ifade ediyor. Bununla birlikte, endüstriyel ölçekte uygulanabilir bir MSR tasarımına ulaşılması için çözülmesi gereken teknik sorunlar olduğu kaydediliyor.

Dünya genelinde toryum kullanımı konusunda Çin, toryum yakıtlı ergimiş tuz reaktörü teknolojisinde öne çıkan ülkeler arasında yer alıyor. Hindistan, ABD ve Avrupa'da da toryumun nükleer yakıt olarak kullanılmasına yönelik çalışmalar devam ediyor. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu ise toryumun dünya genelinde çoğunlukla nadir toprak elementlerinin üretiminde de değerlendirilen monazit gibi minerallerde bulunduğuna dikkat çekiyor.