Türkiye ve AB'de atık lastik ve araç geri dönüşümü için yeni düzenlemeler yürürlüğe girdi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan 'Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik', 13 Ağustos 2026 tarihli ve 33339 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme ile ömrünü tamamlamış lastiklerin (ÖTL) toplanma sisteminde saha sorunlarının giderilmesi, geri kazanım sektörünün hammaddeye erişiminin kolaylaştırılması ve yönetim sisteminin daha etkin hale getirilmesi hedefleniyor.

Yeni yönetmelikle birlikte ÖTL toplama faaliyeti, yalnızca lastik üreticileri tarafından oluşturulan sistemle sınırlı olmaktan çıkarıldı. Artık çevre lisansı bulunan ÖTL geri kazanım tesisleri ve ÖTL işleyen piroliz tesisleri de Bakanlıktan yetki alarak doğrudan toplama faaliyeti gerçekleştirebilecek. Bu kapsamda, söz konusu tesislerin toplayacağı miktar, tesisin yıllık işleme kapasitesini aşamayacak ve toplanan atıkler yalnızca kendi tesislerinde işlenecek. Yetkili toplayıcılar, toplama miktarlarını her yıl Mart ayı sonuna kadar Bakanlığa bildirecek; ayrıca taşınma işlemlerinde Bakanlığın çevrimiçi programları kullanılacak.

Avrupa Birliği'nde ise 13 Ağustos'ta yürürlüğe giren 'Ömrünü Tamamlamış Araçlar Tüzüğü' ile otomotiv sektöründe geri dönüşüm ve kaynak verimliliği artırılacak. Yeni kurallar kapsamında araçların tasarım, üretim, toplama ve kullanım ömrü sonundaki işlemlerine yönelik standartlar revize edilirken, parçaların yeniden kullanılmasını ve malzemelerin geri dönüştürülmesini kolaylaştıracak tasarımlar teşvik edilecek.

AB'deki yeni düzenleme, araç üretiminde geri dönüştürülmüş malzeme kullanımı için zorunlu hedefler getiriyor. Bu çerçevede, yeni araçlarda kullanılan plastiklerin 2032'den itibaren en az yüzde 15'inin, 2036'dan itibaren ise en az yüzde 25'inin geri dönüştürülmüş malzeme içermesi gerekecek. Ayrıca AB Komisyonu, çelik ve alüminyum için de 2033'ten itibaren uygulanması öngörülen geri dönüştürülmüş içerik hedeflerini belirleyecek. Düzenleme, özellikle alüminyum, bakır ve nadir toprak elementleri gibi değerli ham maddelerin geri kazanımını hedefliyor.