UAEA Suriye'de gizli nükleer reaktör ve 73 ton uranyum tespit etti

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Suriye'nin devrik Beşşar Esed yönetimi döneminde Deyrizor ilinde gizli bir nükleer reaktör inşa ettiğini ve çeşitli nükleer faaliyetleri uluslararası denetimden sakladığını tespit etti.

Yapılan incelemelerde, Deyrizor'daki tesiste ortaya çıkarılan soğutma altyapısının nükleer reaktör tasarımıyla uyumlu olduğu doğrulandı. Raporda, reaktörle işlevsel bağlantısı bulunan üç alanın tespit edildiği; bu alanlar arasında bir nükleer yakıt üretim tesisi ile yakıt depolama sahasının da yer aldığı kaydedildi. Söz konusu tesislerin, eski yönetimin bildirim yükümlülüklerini ihlal ederek gizlediği ifade edildi.

Denetim çalışmaları sırasında Suriye'de yaklaşık 73 ton doğal uranyum metali tespit edildi. Bu miktarın yaklaşık 55 tonunun yakıt çubuğu formunda bulunduğu ve malzemenin Deyrizor'daki reaktör projesiyle bağlantılı yakıt üretim faaliyetlerinde kullanılmak üzere hazırlandığı değerlendiriliyor. Tespit edilen uranyum, uluslararası gözetim ve denetim altına alındı.

Deyrizor'daki tesis, Eylül 2007'de İsrail savaş uçakları tarafından düzenlenen bir hava saldırısıyla imha edilmişti. İsrail, operasyonun sorumluluğunu 2018 yılında üstlenerek tesisin nükleer reaktör olduğunu ve faaliyete geçmeden imha edilmesinin gerekli olduğunu savunmuştu. Dönemin Suriye yönetimi ise bölgedeki yapıların nükleer faaliyetlerle bir ilgisi bulunmadığını ileri sürmüştü.