Uzmanlar Türkiye'de büyük ölçekli buzul gölü patlaması beklemiyor

Nepal-Tibet sınırında yüzlerce kişinin hayatını kaybettiği sel felaketinin büyük bir buzulun kopmasıyla bağlantılı olabileceği değerlendirilirken, uzmanlar Türkiye'deki buzul sistemlerini inceledi. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Tolga Görüm, Nepal-Tibet sınırındaki felakete yol açan buzulun büyüklüğünün İstanbul'un Kadıköy ilçesiyle kıyaslanabilecek seviyede olduğunu belirtti. Ancak Türkiye'deki buzulların bu ölçekte olmadığı ifade edildi.

İTÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Akif Sarıkaya, Türkiye'deki buzulların Himalayalar'daki sistemlerden farklı olarak daha küçük ve birbirinden bağımsız topoğrafik alanlarda bulunduğunu vurguladı. Bu nedenle ülkede büyük çaplı bir buzul gölü patlaması kaynaklı selin (GLOF) yaşanmasının beklenmediği belirtilirken; buzulların küçülmesi, kaya kopmaları ve ani erimelerin yüksek dağlık bölgelerde yerel ölçekte tehlike oluşturabileceği kaydedildi.

Türkiye'nin geçmişindeki en büyük benzer olay, 1840 yılında Ağrı Dağı'nın kuzeydoğu eteklerindeki Ahura Vadisi'nde meydana geldi. Yaklaşık 1.300 kişinin yaşamını yitirdiği bu felaketin oluşum süreciyle ilgili farklı bilimsel görüşler bulunuyor. 2019 yılında Geomorphology dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre olay, deprem ve volkanik hareketliliğin ardından hızlanan kar ve buz erimesinin bir 'lahar' akışına dönüşmesiyle gerçekleşti. Prof. Dr. Tolga Görüm ise felaketin dev bir kaya ve buz kütlesinin vadiden aşağı hareket etmesiyle başladığı görüşünü savunuyor.

Tarihi kayıtlara göre, hareket eden kütle yaklaşık 21 kilometre ilerleyerek Ahura Vadisi'ndeki yerleşimi yok etti ve dere yatağını kapatarak doğal bir set oluşturdu. Bir hafta sonra bu setin yıkılmasıyla biriken suyun serbest kalması sonucu ikinci bir sel yaşandı. Uzmanlar, iklim değişikliğiyle birlikte Ağrı Dağı'nın buz kopmaları bakımından izlenmesi gereken bölgeler arasında yer aldığını belirtiyor.