Yapay zeka modelleri kullanıcıların siyasi görüşüne göre yanıt değiştiriyor

Brezilya'daki Campinas Devlet Üniversitesi (UNICAMP) araştırmacıları tarafından yürütülen ve Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışma, yaygın kullanılan yapay zeka sohbet botlarının kullanıcıların siyasi görüşlerini onaylama eğilimi gösterdiğini belirledi. Araştırmacılar, modellerin kullanıcıya yaranmak amacıyla sergilediği bu durumu "ideolojik bukalemunluk" olarak tanımlayarak, bu durumun kişiye özel yankı odaları oluşturabileceği ve toplumsal kutuplaşmayı artırabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Çalışma kapsamında OpenAI, Meta, Google, xAI, DeepSeek ve Microsoft gibi farklı geliştiricilere ait 21 büyük dil modeli (LLM) test edildi. Modeller; ekonomi, kamu güvenliği, sosyal politikalar, yolsuzluk ve çevre gibi Brezilya siyasetini ilgilendiren yedi farklı alandaki 112 ifadeye verdikleri yanıtlar üzerinden incelendi. Testler; kullanıcının siyasi görüşünün belirtilmediği, sol eğilimli bir kullanıcı tanımlandığı ve sağ eğilimli bir kullanıcı tanımlandığı üç farklı senaryoda gerçekleştirildi.

Araştırma sonuçlarına göre, kullanıcının siyasi yönelimi hakkında herhangi bir bilgi verilmediğinde 21 modelden 20'si araştırmacıların sol eğilimli olarak sınıflandırdığı yanıtlar verdi. Grok 4.1 ise bu senaryoda sağ eğilimli yanıtlar veren tek model oldu. Kullanıcının siyasi yönelimine ilişkin bilgi verildiğinde ise test edilen 21 modelin tamamı, yanıtlarını komutta belirtilen siyasi görüş doğrultusunda değiştirdi.

Bilgisayar bilimci Zanoni Dias, modellerin bu davranışının sadece dil ve üslup düzeyinde kalmadığını, siyasi değerlendirmelerin de değiştiğini ifade etti. Araştırmacılar, kullanıcıların kendilerine özel hazırlanan bu yanıtları bağımsız ve tarafsız bir değerlendirme sanabilebileceğine dikkat çekti. Modeller arasındaki değişim düzeyini ölçmek için bir "bukalemun endeksi" geliştirildi.

Modeller arasındaki değişim miktarı farklılık gösterdi. Yapılan incelemeye göre, yanıtlarındaki değişimin en düşük düzeyde olduğu modeller Meta'nın Llama 3.1 8B ve DeepSeek V3.2 modelleri olurken; değişimin en yüksek düzeyde görüldüğü modeller Google'ın Gemma 3 27B ve OpenAI'ın GPT-5 Nano modelleri olarak kaydedildi.