Yapay zeka üretiminde katma değerin yüzde 68'i şirket kârı olarak kaydedildi

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD), yapay zeka donanımlarının üretim zincirindeki ekonomik değer dağılımını incelediği analizinde, teknoloji tasarımı ve fikri mülkiyet kontrolünün kazanç üzerindeki baskın rolünü ortaya koydu. Yaklaşık 3,3 milyon dolar değerindeki NVIDIA GB200 NVL72 sunucu sistemi üzerinden yapılan incelemede, izlenebilen katma değerin yüzde 68'inin vergi ve giderler sonrası kâr olarak oluştuğu saptandı.

Analizde takip edilebilen yaklaşık 2,92 milyon dolarlık katma değerin dağılımına göre, kârın büyük bir kısmının sistemde kullanılan gelişmiş çipleri tasarlayan NVIDIA şirketine yöneldiği belirtildi. Çalışanların toplam payı ise yüzde 14,2 olarak hesaplandı. Bu payın yüzde 4,3'ünü doğrudan üretimde görev alanlar oluştururken, mühendis ve yöneticiler gibi üretim dışı çalışanların payı yüzde 9,9 olarak kaydedildi.

Yapay zeka sunucularının üretim süreci küresel ölçekte farklı ülkelere yayılmış durumda. Bakır gibi ham maddelerin Şili ve Peru'dan sağlandığı, yarı iletken üretiminde Güney Kore ve Tayvan'ın öne çıktığı, montaj faaliyetlerinin ise Tayvan, Meksika, ABD ve Malezya gibi ülkelerde gerçekleştirildiği bildirildi. Ancak incelenen sunucuda kullanılan silikon, bakır ve kalayın toplam değerinin, nihai satış fiyatının yalnızca yüzde 0,2'sine denk geldiği vurgulandı.

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) verilerine göre, yapay zekayı mümkün kılan çip ve sunucu gibi teknoloji ürünleri, 2025 yılında küresel mal ticaretinin yaklaşık altıda birini oluşturdu. Aynı dönemde bu ürün grubu, küresel mal ticaretindeki değer bazlı büyümenin yüzde 42'sini sağladı.

UNCTAD, gelişmekte olan ülkelerin bu büyümeden daha fazla yararlanabilmesi için sadece yabancı yatırım çekmenin yeterli olmayacağını ifade etti. Kuruluş; yerel tedarikçilerin güçlendirilmesi, nitelikli iş gücünün geliştirilmesi ve yüksek katma değerli üretime geçişin ekonomik kazanç payını artırmada kritik rol oynayacağını belirtti.