AYM yayınlara yönelik toplatma ve satış yasaklarını hak ihlali saydı

Anayasa Mahkemesi (AYM), basılı eserlere yönelik toplatma, basım, çoğaltma, dağıtım ve satış yasaklarının ifade ve basın özgürlüğünü ihlal ettiğine karar verdi. 16 Aralık 2025 tarihli kararın gerekçeli metni, 17 Eylül tarihinde Resmî Gazete'de yayımlandı. Yüksek Mahkeme, söz konusu kararların kanunilik şartını karşılamadığını belirterek başvurucular hakkında yeniden yargılama yapılmasına ve manevi tazminat ödenmesine hükmetti.

AYM Genel Kurulu; Hasan Cemal, Tuğçe Tatari, Rojvin Perişan ve Yavuz Ekinci'nin yanı sıra CHP, HDP ve Aram, Gelenek, İmera, Payiz ile Avesta yayınevlerinin başvurularını birleştirerek inceledi. Mahkeme, kitap, gazete, dergi ve diğer basılı materyallere yönelik müdahalelerin Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca kanuna dayanması, meşru bir amaç taşıması ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olması gerektiğini vurguladı.

Kararda, toplatma kararlarının geçici bir koruma tedbiri olmaktan çıkıp, ceza yargılamasından bağımsız olarak kalıcı yasaklara ve nihai yaptırımlara dönüştüğü ifade edildi. Yüksek Mahkeme, Basın Kanunu kapsamında alınan bu kararların öngörülebilirlik ve belirlilik ölçütlerini sağlamadığını, bu durumun ifade ve basın özgürlüğüne müdahale teşkil ettiğini belirtti.

Yüksek Mahkeme, gerekçeli kararında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) Kaos GL/Türkiye kararına da atıfta bulundu. Kararda, müstehcenlik suçlamasıyla bir dergi sayısının toplatılmasının ifade özgürlüğü ihlali olarak değerlendirildiği hatırlatıldı.

AYM'nin bu emsal kararı, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun "Milletim Şahidimdir" adlı kitabına yönelik getirilen yasak tartışmalarıyla eş zamanlı gelişti. İmamoğlu'nun savunmalarından oluşan kitabına, İstanbul 4. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine henüz basım aşamasındayken el koyma, basımı durdurma, dağıtım ve satış yasağı getirilmişti.