Avrupa Parlamentosu karbon düzenlemesinin kapsamını genişletiyor

Avrupa Parlamentosu (AP), Avrupa Birliği'nin (AB) Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (CBAM) kapsamını genişletmek amacıyla hazırlanan tutum belgesini Strazburg'da gerçekleştirilen Genel Kurul oturumunda 50'ye karşı 464 oyla kabul etti. Düzenleme ile mevcut durumda demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi temel ürünleri kapsayan mekanizmanın, bu malzemelerin yoğun kullanıldığı nihai ürünleri de içermesi hedefleniyor.

Kapsam genişletme planı dahilinde; otomobil parçaları, çamaşır makineleri, bağlantı elemanları, tel, yay ve çeşitli ev eşyaları gibi çelik ve alüminyum yoğun işlenmiş ürünlerin de CBAM sistemine dahil edilmesi öngörülüyor. Bu hamle ile üretimin AB dışına taşınmasının önlenmesi amaçlanıyor.

Yeni düzenleme çerçevesinde, firmaların ürünlerde küçük değişiklikler veya sınırlı işlemler yaparak karbon yükümlülüklerinden kaçınmasını engellemek amacıyla kuralların sıkılaştırılması planlanıyor. Ayrıca, üçüncü ülkelerden elektrik şebekelerinin istikrarını sağlamak amacıyla gerçekleştirilen elektrik akışlarına ise istisna getirilmesi kararlaştırıldı.

Öneride yer alan bir diğer önemli değişiklik ise fiyat artışlarına yönelik mekanizmayı kapsıyor. Ciddi ve öngörülemeyen fiyat artışları durumunda ürünlerin geçici olarak kapsam dışı bırakılmasına olanak sağlayan "acil durum" hükmü düzenlemeden çıkarıldı. Bunun yerine, mekanizmanın ciddi fiyat artışlarına yol açması halinde, ilgili ürünlerden elde edilen CBAM gelirlerinin bir kısmının geçici olarak etkilenen sektörlere aktarılması yöntemi getirildi.

1 Ocak 2026'da nihai uygulama dönemine giren CBAM kapsamında, AB'ye demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen ihraç eden üreticilerin emisyonlarını bildirmesi gerekiyor. AB'deki ithalatçılar ise bu emisyonlara karşılık gelen sertifikaları satın almakla yükümlü bulunuyor. Ürünün menşe ülkesinde karbon bedeli ödenmiş olması durumunda, bu tutarın AB'de ödenecek maliyetten düşülmesine imkan tanınıyor.