Çalışma kapasitesini fiziksel veya ruhsal açıdan büyük ölçüde yitiren sigortalılar, belirli koşulları yerine getirmeleri durumunda yaş şartına takılmadan malulen emekli olabiliyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş tarafından aktarılan bilgilere göre, maluliyet hakkı elde edilebilmesi için çalışma veya meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmiş olması gerekiyor. Karar yetkisi ise münhasıran SGK Sağlık Kurulu'na ait bulunuyor.
Maluliyet aylığı bağlanabilmesi için temel kural olarak 10 yıl sigortalılık süresi ve 1800 gün prim ödeme şartı aranıyor. Ancak başkasının bakımına muhtaç derecede ağır hasta veya engelli olan sigortalılar için 10 yıllık sigortalılık süresi şartı aranmıyor; bu gruptakiler için 1800 gün prim yeterli kabul ediliyor. Başvuru tarihinde işten ayrılmış olmak veya iş yerini kapatmış olmak gerekirken, Bağ-Kur sigortalılarının SGK'ya prim borcunun bulunmaması zorunluluğu öne çıkıyor.
Onkoloji, psikiyatri, kalp rahatsızlıkları, kanser ve organ yetmezlikleri maluliyet hakkı tanınan en sık tıbbi alanlar arasında yer alıyor. Raporlu geçirilen sürelerin tamamı malullük hesabına doğrudan dahil edilmiyor. Kanser, verem ve akıl hastalıklarında yasal izin süresi azami 18 ay olarak uygulanırken, diğer rahatsızlıklarda bu sınır 12 ay olarak belirleniyor. TSK personeli için ise ağır hastalık durumlarında izin süresi azami 3 yıl, geçici rahatsızlıklarda ise 2 yıl olarak uygulanıyor.
Devlet memurları (4/1-c) için mevzuatta farklı esneklikler bulunuyor. Memurların malul sayılabilmesi için yüzde 60 çalışma gücü kaybı veya görevi yapamayacak düzeyde mesleki kazanç kaybı aranıyor. Malul sayılan memurlar, yazılı talepte bulunmaları halinde istifa etmiş sayılıyor ya da maluliyetin engel olmadığı başka bir sınıfa veya göreve nakledilebiliyor. Ancak yedek subay veya er döneminde maluliyet yaşayıp asıl mesleğini yapabilenler için bu hükümler geçerli olmuyor.
Birden fazla statüde çalışan sigortalılar için sonuç, son sigortalılık durumuna göre belirleniyor. Aynı hastalıktan dolayı ara vermeden alınan fasılalı raporların toplamı 25 ayı bulduğunda süre dolmuş kabul edilirken, raporlar arasındaki boşluğun bir yıldan uzun olması durumunda eski raporlar geçerliliğini yitiriyor. Ayrıca doğum izinleri, maluliyet hesabında kullanılan sıhhi izin kapsamına dahil edilmiyor.
