İngiliz yarbayın 1920 tarihli gizli raporu Türk direnişini ortaya çıkardı

Milli Savunma Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Orhan Özcan tarafından İngiliz arşivlerindeki belgeler incelenerek hazırlanan araştırma, Kurtuluş Savaşı'nın perde arkasına ışık tutuyor. Aralık 1919 ile Ocak 1920 döneminde Batı Anadolu'da incelemeler yapan ismi açıklanmayan bir İngiliz yarbayın hazırladığı 5 Şubat 1920 tarihli rapor, İngiltere Genelkurmayının 15 Mart 1920 tarihli değerlendirmesine girdi. British Library arşivinde yer alan 26 maddelik belge, Türk direnişinin İngiliz istihbaratı tarafından nasıl analiz edildiğini gösteriyor.

Raporda, Yunan ordusunun bölgedeki geleceğine dair ciddi uyarılarda bulunuluyor. Türklerin dağlık araziyi iyi tanıdığı, baskın ve gerilla savaşında avantajlı olduğu belirtilen belgede, Yunanistan'ın ağır kayıplar verebileceği öngörülüyor. Raporun 23. maddesinde, Yunanistan başarılı olsa dahi sürecin uzun ve pahalı bir savaş olacağı, nihai başarının ise şüpheli göründüğü ifade ediliyor.

Batı Anadolu'daki direnişin altı ayrı bölge halinde yönetildiği kaydedilen rapora göre, her bölgenin başında bir lider bulunuyor ve eski Osmanlı subayları askeri danışmanlık yapıyor. Dr. Orhan Özcan, belgelerdeki bilgiler ışığında bu direniş merkezlerinin Balıkesir, Soma, Akhisar, Salihli, Alaşehir ve Nazilli olabileceğini değerlendiriyor. Raporda ayrıca, bazı milis liderlerinin birliklerin ihtiyaçlarını kendi servetleriyle karşıladığı bilgisine yer veriliyor.

İngiliz istihbaratının dikkatini çeken bir diğer unsur ise Türk savaşçılarının mühimmat ve fiziksel kapasitesi oldu. Raporda, askerlerin üzerinde en az 150, pek çoğunun ise 350 mermi bulunduğu kaydedildi. Kuvâ-yı Milliye bünyesinde Türk, Rus, Avusturya, Alman, Yunan ve İngiliz yapımı tüfeklerin kullanıldığı belirtilirken, askerlerin fiziksel dayanıklılığı ve güçleri İngiliz yarbay tarafından hayret verici olarak nitelendirildi.