MİT, 1933 tarihli Doğu Karadeniz'deki yabancı araştırmacı raporunu yayımladı

Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT), resmi internet sitesindeki 'Özel Koleksiyon/Belgeler' bölümünde, 1933 yılına ait tarihi bir istihbarat raporunu kamuoyuyla paylaştı. Erzurum B Amirliği tarafından dönemin istihbarat birimi Millî Emniyet Hizmeti Riyâseti'ne gönderilen 7 Ağustos 1933 tarihli belgede, Doğu Karadeniz ve Erzurum bölgesinde faaliyet gösteren yabancı araştırmacıların hareketleri kayıt altına alındı.

Raporda, 1930 yılında bölgeye gelen iki İngiliz botanikçinin özellikle Trabzon-Gümüşhane güzergâhı ile Zigana çevresinde yoğunlaştığı belirtildi. Söz konusu araştırmacıların faaliyetlerini izlemek amacıyla bir istihbarat memuru ile vilayetin ziraat müdürünün kendilerine refakat ettirildiği aktarıldı.

Belgede, görevlendirilen devlet görevlilerinin araştırmacıların fiziksel temposuna yetişemediği kaydedildi. Raporda, yabancıların günde 30 kilometre yol kat ederek dağlara tırmandığı, bu durum nedeniyle görevlilerin araştırmacıların peşinden gidemeyerek geri dönmek zorunda kaldığı ifade edildi. Raporda ayrıca, araştırmacıların ne amaçla hareket ettiklerinin 'fennî bir şekilde tezahür ettirilmesinin mümkün olamadığı' vurgulandı.

Yabancıların faaliyetlerine yönelik yürütülen gözetimin yüzeysel kaldığına dair değerlendirmelerin yer aldığı belgede, Zigana'da aylarca inceleme yapan iki İngiliz botanikçinin çalışmalarının denetlenmesi önerildi. Bu kapsamda, ilgili bakanlıklardan görevlendirilecek uzmanlar eşliğinde bir denetim yapılması tavsiye edildi.

Raporun sonuç kısmında, yabancı seyyah ve araştırmacılar hakkında ilgili birimlerin elinde bulunan tüm bilgilerin istihbarat servisiyle paylaşılması talep edildi. Bu belgeler, dönemin güvenlik ve bilimsel denetim anlayışını yansıtan tarihi bir kayıt olarak nitelendirildi.