Samanyolu'ndaki gizemli radyo kaynağının frekansı beklenmedik şekilde yükseldi

Gök bilimciler, Samanyolu Galaksisi'nin dış Norma-Cygnus sarmal kolunun ötesinde, Dünya'dan yaklaşık 49 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan VT J1906+0849 adlı gizemli bir radyo kaynağını incelemeye aldı. İlk kez 2017 yılında Very Large Array Sky Survey (VLASS) verilerinde tespit edilen nesne, bulunduğu bölgedeki en parlak radyo geçici kaynaklarından biri olarak dikkat çekiyor.

Geçmişe dönük arşiv verilerinin incelenmesi sonucunda, kaynağın 1996 yılında tespit edilemeyecek kadar sönük olduğu, 2005 yılından itibaren parlamaya başladığı ve 2014 yılında en yüksek parlaklık seviyesine ulaştığı belirlendi. Takip eden yıllarda sönümlenme eğilimi gösteren nesnenin, yapılan son gözlemlerle birlikte yeniden parlaklık kazandığı saptandı.

Nesnenin radyo emisyonunun zirve yaptığı frekans değerlerinde yaşanan değişimler, standart astrofizik modelleriyle çelişiyor. Araştırmacıların ölçümlerine göre, 2019 yılında 1,9 gigahertz seviyesinde olan tepe frekansı, 2024 yılında 0,8 gigahertz'e gerilerken, 2026 yılında yeniden 2,2 gigahertz seviyesine yükseldi. Genişleyen bir madde bulutundan kaynaklanan senkrotron ışımasında frekansın zamanla düşmesi beklenirken, VT J1906+0849'da gözlenen bu yükseliş, nesnenin genişlemediğini ve daha karmaşık bir mekanizmanın işlediğini gösteriyor.

Bilim insanları, bu sıra dışı davranışın nedenini açıklamak için farklı senaryolar üzerinde duruyor. Bir ihtimal, güçlü parçacık akımları ve manyetik alanlar oluşturan bir pulsarın çevresindeki süreçler olarak değerlendirilirken; bir diğer güçlü senaryo, nesnenin bir ikili yıldız sisteminde bulunan ve eşinden madde çeken bir kara delik ya da nötron yıldızı olabileceği yönünde. Ancak araştırmacılar, bu tür bir sistemde görülmesi beklenen güçlü X ışınlarının NASA'nın Swift teleskobu tarafından henüz tespit edilememesinin önemli bir soru işareti oluşturduğunu belirtiyor.