Ticaret Bakanlığı gümrüklerde yapay zeka ve yeni tarama sistemlerini devreye alıyor

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan 2026 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu'na göre, kara, hava, deniz ve demir yolu gümrük kapılarında kaçakçılıkla mücadele amacıyla teknik kapasite artırılıyor. Milli Tarama Sistemleri Projesi (MİLTAR) çerçevesinde, sınır kapılarında dışa bağımlılığı azaltmak için yerli ve milli imkanlarla geliştirilen teknolojilerin çeşitlendirilmesi ve yaygınlaştırılması planlanıyor.

Yılın ilk yarısında yürütülen çalışmalar kapsamında Habur Gümrük Kapısı'na bir yarı sabit x-ray, Gürbulak Gümrük Kapısı'na ise bir binek araç tarama sistemi kuruldu. Sarp Gümrük Kapısı'nda iki bagaj x-ray tarama sistemi faaliyete geçerken, 10 yeni sistemin temini için ihale yapıldı. Gürbulak Gümrük Kapısı'nda ise işletici kuruluş tarafından sağlanan 5 bagaj x-ray tarama sistemi hizmete sunuldu. Ayrıca havalimanları ve hurda ithalatı yapılan alanlarda metal ve altın analizi için 20 adet metal-maden analiz dedektörü temin edildi.

Kaçakçılıkla mücadelede dijitalleşme adımları kapsamında, Gümrüklü Eşya ve Nesne Takip Sistemi (GENTSİS) için yapay zeka destekli bir yazılım geliştirildi. Sensörlerden gelen verileri analiz ederek personele ön analiz sunan bu yazılımın; göçmen, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı gibi olayların önlenmesinde kullanılması hedefleniyor. Bunun yanı sıra, uyuşturucu maddelerin tespitinde kullanılacak 50 bin test kitinin ihale süreci tamamlandı ve kitlerin Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüklerine dağıtılması öngörülüyor.

Bakanlığın yıl sonuna kadar sürecek olan çalışmalarında, özellikle tütün ve tütün mamullerine yönelik kaçakçılıkla mücadele uygulamalarının artırılması temel hedef olarak belirlendi. Bu doğrultuda gümrük kara kapıları, deniz limanları ve havalimanlarında etkin iletişim mekanizmalarının kurulması ve ilgili kurumlarla ortak çalışma alanlarının oluşturulması planlanıyor.