Yayıncılık sektörü yapay zeka eğitimi için telif ve lisanslama sistemi istedi

Basın Yayın Birliği Derneği Başkanı Halil Çelik, yapay zeka şirketlerinin kitap ve yayıncılık içeriklerini telif ödemeden veri setlerinde kullanmasının yayıncılık sektöründe yeni bir tartışma başlattığını belirtti. Çelik, ticari yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılan eserler için şeffaf bir lisanslama ve telif ödeme mekanizmasının kurulması gerektiğini ifade etti.

Yapay zeka firmalarının basılı kitapları toplu olarak satın alıp dijital ortama aktardıktan sonra imha ettikleri iddialarının Avrupa'daki sahafların tepkisini çektiğini belirten Çelik, benzer durumların farklı ülkelerde de yaşandığına dikkat çekti. Özellikle akademik yayınlar ve nadir eserler için verilen toplu siparişlerin yarattığı şüpheler ve Türkiye'den kitap siparişi veren şirketlerin tutumları sektörde tartışma konusu oldu.

Bir kitabın üretim sürecinde yazar, çevirmen, editör, yayınevi ve tasarımcı gibi pek çok paydaşın emeğinin bulunduğunu vurgulayan Çelik, bu içeriklerin herhangi bir izin veya bedel mekanizması olmaksızın kullanılması durumunda ekonomik değerin karşılıksız kalacağını söyledi. Çelik, yayıncıların hangi kitabın hangi modelin eğitiminde ne ölçüde kullanıldığını takip edebilecekleri yeterli bir mekanizmanın bulunmadığını dile getirdi.

Yapay zeka şirketlerinin eğitim verilerinin kaynaklarını belirli standartlar çerçevesinde açıklaması gerektiğini savunan Çelik, her eser için ayrı sözleşme yapılmasının zorunlu olmadığını, hak sahipleri adına toplu lisanslama modellerinin de geliştirilebileceğini belirtti. Çelik, nadir ve artık basılmayan eserlerin dijitalleştirilmesi sürecinde, kitapların taranabilmesi için fiziksel olarak parçalanabilmesinin kültürel miras açısından endişe verici olduğunu vurguladı.