Türkiye iklim ve sağlık karnesinde 132 ülke arasında 47'nci sırada yer aldı

Küresel İklim ve Sağlık İttifakı (GCHA), Paris Anlaşması kapsamında 132 ülkenin sunduğu ulusal iklim taahhütlerinin halk sağlığını koruma hedefleriyle uyumunu inceleyen 'Sağlıklı Ulusal Katkı Beyanı Karnesi'ni yayımladı. Yapılan analiz sonucunda Türkiye, toplam 32 puan üzerinden 14 puan alarak dünya genelindeki 132 ülke arasında 47'nci sırada yer aldı.

Araştırma kapsamında ülkeler; sağlık üzerindeki etkiler, hava kirliliği, sağlık sektöründeki eylemler, sağlık alanındaki yan faydalar, adil geçiş, entegre yönetişim, ekonomi ve finans ile izleme ve uygulama olmak üzere sekiz farklı kategoride değerlendirildi. Türkiye, en yüksek puanını 4 puanla 'sağlık alanındaki yan faydalar' kategorisinde alırken; hava kirliliği kategorisinden 3 puan, sağlık üzerindeki etkiler, sağlık sektöründeki eylemler ve adil geçiş başlıklarından ise 2'şer puan aldı. Entegre yönetişim kategorisinde 1 puan alan Türkiye, ekonomi ve finans ile izleme ve uygulama kategorilerinden hiç puan alamadı.

Raporda Türkiye'deki hava kirliliğinin sağlık üzerindeki etkilerine dikkat çekildi. Türkiye'de hava kirliliğine bağlı ölüm oranının her 100 bin kişide 83,6 olduğu kaydedildi. Temiz Hava Hakkı Platformu'nun Kara Rapor 2025 çalışmasına dayandırılan verilere göre, Türkiye nüfusunun yüzde 92'sinden fazlası Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği sınırların üzerinde hava kirliliğine maruz kalıyor.

Hava kirliliği kaynaklı ölümlere ilişkin analizlerde, 2024 yılında Türkiye'de hava kirliliğiyle bağlantılı 62 bin 644 erken ölümün gerçekleştiği hesaplandı. İnce partikül madde yoğunluğunun Dünya Sağlık Örgütü standartlarına indirilmesi durumunda, her yıl 60 binden fazla erken ölümün önlenebileceği belirtildi. Kirliliğin en ağır hissedildiği il olarak ise Hakkari öne çıktı.

Küresel ölçekte iklim krizinin sağlık risklerine değinen raporda, Dünya Sağlık Örgütü'nün 2030-2050 yılları arasında iklim değişikliğinin yılda 250 bin fazladan ölüme sebep olacağı tahminine yer verildi. Analiz, özellikle yüksek emisyonlara sahip ülkelerin sağlık entegrasyonu karnelerinin zayıf olduğunu ortaya koydu.