Uzaydaki uzun süreli X-ışını parlamalarının kaynağı nötron yıldızı birleşmesi olabilir

Gökbilimciler, uzak galaksilerden gelen ve uzun süredir bilim dünyasında gizemini koruyan yoğun X-ışını parlamalarının kaynağına dair önemli bir bulguya ulaştı. 2024 yılında fırlatılan Einstein Probe uydusunun tespit ettiği bir parlama üzerine başlatılan araştırmalar, bu ışımaların iki nötron yıldızının birleşmesiyle bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, bu birleşme sonucunda ortaya çıkan magnetarın, daha uzun süreli ve parlak X-ışını patlamaları üretebileceğini öngörüyor.

Söz konusu keşif süreci, Einstein Probe uydusunun yaklaşık 10 dakika boyunca yoğun X-ışını radyasyonu saptamasıyla başladı. Uydudan gelen uyarının ardından bilim insanları, Avrupa Güney Rasathanesi'ne ait Çok Büyük Teleskop (VLT) ve Çok Büyük Dizi (VLA) gibi farklı gözlemevlerini hızla devreye sokarak patlamayı ayrıntılı olarak takip etme imkanı buldu. Elde edilen veriler, iki nötron yıldızının birleşmesinin ardından bir magnetarın doğduğuna işaret ediyor.

Çalışmada görev alan Eleonora Troja, olayın Einstein Probe uydusunun tespit ettiği radyasyonla dikkat çektiğini belirtirken, Çok Büyük Teleskop ile takip gözlemlerini yöneten Niccolò Passaleva, bu olayın bir nötron yıldızı birleşmesinde şimdiye kadar gözlemlenen en uzun süreli ani X-ışını parlaması olduğunu ifade etti. Nötron yıldızları, büyük kütleli yıldızların yaşam döngülerinin sonunda geride bıraktığı yoğun gökcisimleri olarak tanımlanıyor.

Daha önce bu tür birleşmeler genellikle kısa süreli gama ışını patlamaları ve kütleçekimsel dalgalar aracılığıyla tespit edilmişti. Ancak yeni bulgular, birleşme sonrası oluşan magnetarın çok daha uzun süreli ve güçlü X-ışını parlamaları üretebileceğini ortaya koyarak, daha önce kaynağı açıklanamayan benzer olayların anlaşılmasına ışık tutabilir.