Dizi sahnelerinin üçte birinde kadına yönelik şiddet tespit edildi

Kabataş Erkek Lisesi öğrencileri Bora Candan ve Onur Yıldırım tarafından hazırlanan ve uluslararası hakemli bir dergide yayımlanan araştırma, Türk televizyon dizilerindeki popüler sahnelerin yaklaşık üçte birinde kadına yönelik şiddet unsurları tespit edildiğini gösterdi. Felsefe öğretmeni Özgür Aydemir'in rehberliğinde yürütülen çalışma, Haziran 2026'da International Journal of Social Science Research dergisinde yayımlandı.

“Türk Toplumunda Kadına Yönelik Şiddetin Sosyolojik Analizi (Yapay Zeka Yardımıyla)” başlıklı çalışma, 10. Üsküdar Üniversitesi Bilim ve Fikir Festivali'nde yaklaşık bin proje arasından dereceye girdi. Araştırma kapsamında sosyoloji, istatistik ve yapay zeka yöntemleri bir arada kullanılarak hem medya analizi yapıldı hem de öğretmenlerin şiddet konusundaki farkındalıkları anket yoluyla ölçüldü.

Medya analizi bölümünde, YouTube verileri kullanılarak izleyicilerin en çok geri sarıp tekrar izlediği popüler dizi sahneleri belirlendi. Seçilen sahnelerin 90 saniyelik bölümleri yapay zeka yardımıyla metne dönüştürülerek psikolojik, fiziksel ve ekonomik şiddet unsurları bakımından sınıflandırıldı. Yapılan testlerde, yapay zeka destekli sınıflandırma sisteminin doğruluk oranı yüzde 89 olarak ölçüldü.

Dört popüler dizinin incelendiği çalışmada, sahnelerin yaklaşık üçte birinde şiddet unsurlarına rastlanırken, incelenen dizilerden birinde bu oran yüzde 48'e ulaştı. Araştırmacılar, izleyicilerin yoğun ilgi gösterdiği ve tekrar tekrar izlediği sahnelerde şiddet unsurlarının yer almasının toplumsal etkileri açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Araştırmanın ikinci aşamasında, öğretmenlerin farkındalığını ölçmek amacıyla geliştirilen 15 maddelik ölçek, Milli Eğitim Bakanlığı'nın izniyle Beşiktaş ilçesinde rastgele seçilen 109 öğretmene uygulandı. Elde edilen verilerin analiz sonuçlarına göre, öğretmenlerin genel olarak kadına yönelik şiddet konusunda yüksek farkındalığa sahip olduğu görüldü.