Uzmanlardan gıda krizine karşı sürdürülebilir sistem çağrısı

16 Ekim Dünya Gıda Günü dolayısıyla açıklamalarda bulunan uzmanlar, küresel gıda krizine karşı 'Sürdürülebilir Gıda Sistemi' çağrısında bulundu. Bu yıl 'Bugün yenilik yap, yarını besle' temasıyla kutlanan gün kapsamında, gıda sisteminde bilimsel inovasyon ve sistemik dönüşümün hayati önem taşıdığı ifade edildi.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ile Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) güncel raporlarına göre, dünya genelinde her yıl üretilen gıdanın yaklaşık üçte biri tüketilemeden israf ediliyor. Bu durum, küresel ölçekte her yıl 1 milyar tonun üzerinde gıdanın çöpe gitmesi anlamına geliyor. Türkiye'de ise her yıl yaklaşık 18 milyon ton gıda israf ediliyor.

Yeditepe Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Özlem Güçlü Üstündağ, mevcut gıda sisteminin çevre, sağlık ve toplum hedeflerini göz ardı ederek yalnızca ucuz ve bol miktarda üretim odaklı tasarlanmasının krizlerin temel sebebi olduğunu belirtti. Üstündağ, gıda sisteminin topraktan sofraya kadar tüm aşamaları kapsayan bütüncül bir çerçevede ele alınması gerektiğini dile getirdi.

Sürdürülebilir bir sisteme geçişteki en büyük engelin ekonomik, çevresel ve sosyal hedeflerin birbiriyle çelişmesi olduğu kaydedildi. Prof. Dr. Üstündağ, çevresel ve sosyal sorunları çözmeye yönelik adımların maliyetleri artırarak ekonomik sürdürülebilirliği ve gıdaya erişilebilirliği zorlaştırabileceğine dikkat çekerek, disiplinler arası bir yaklaşımın önemini vurguladı.

Gıda kaybı ve israfının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 8 ile 10'unu oluşturduğu belirtilirken, 2025 verilerine göre yaklaşık 645 milyon insanın açlıkla mücadele ettiği, 2,69 milyar insanın ise sağlıklı bir diyeti karşılayamadığı aktarıldı. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre hanelerde en çok taze meyve, sebze ve ekmeğin israf edildiği, bozulmanın ise en yaygın neden olduğu bildirildi.