Avustralyalı bilim insanları DNA üzerinden inme riskini öngören yapay zekâ geliştirdi

Avustralya'daki Sydney Teknoloji Üniversitesi (UTS) araştırmacıları, bireylerin DNA yapısını inceleyerek iskemik inme riskini değerlendiren bir yapay zekâ modeli geliştirdi. Avustralya Yapay Zekâ Enstitüsü tarafından geliştirilen ve Computer Methods and Programs in Biomedicine dergisinde yayımlanan çalışma, genetik verileri analiz ederek beyne kan taşıyan damarların pıhtıyla tıkanması sonucu oluşan inme riskini belirlemeyi amaçlıyor.

Araştırma kapsamında DNA üzerinde iskemik inme ile ilişkili 18 genetik bölge tespit edildi. Yapılan analizlere göre, genetik risk puanı en yüksek olan gruptaki kişilerin inme geçirme riski, düşük risk grubuna kıyasla yaklaşık yüzde 22 daha yüksek çıktı. Çalışmanın sorumlu yazarı Kairui Guo, bu tür yapay zekâ araçlarının ailelerin genetik riskleri daha iyi anlamasına yardımcı olabileceğini belirtti.

Geliştirilen model, ChatGPT gibi büyük dil modellerinin temelini oluşturan transformer teknolojisine dayanıyor ve genetik varyasyonlar üzerinde eğitildi. Önceki araştırmalara dayandırılan bilgilere göre genetik faktörler, bir bireyin inme riskinin yaklaşık yüzde 38'ini açıklıyor. Guo, bu kadar büyük veriyi kişiye özel bir değerlendirme sunacak şekilde işleyebilmenin yapay zekâ olmadan mümkün olmadığını ifade etti.

Yeni modelin performansı, İngiltere'deki UK Biobank ve ABD'deki All of Us araştırma programlarından alınan sağlık verileriyle test edildi. İngiltere verileri kullanılarak yapılan testlerde modelin ayırt etme performansı 0,75 ile 0,81 arasında ölçülürken, ABD verileriyle yapılan değerlendirmede bu performans yaklaşık 0,73 olarak hesaplandı.

Bilim insanları, yüksek genetik riskin mutlaka inme geçirileceği anlamına gelmediğini, riskin belirlenmesinde yüksek tansiyon, diyabet, sigara kullanımı, kolesterol düzeyi ve yaşam tarzı gibi unsurların da kritik rol oynadığını vurguladı. Modelin günlük klinik uygulamalarda kullanılabilmesi için daha geniş kapsamlı doğrulama çalışmalarına ihtiyaç duyulduğu belirtildi.